OSMANLI DEVLETİ TARİHİ ÖZETİ
12/12/2009 · Kategori: Tarih Konulari
Bazı tarihçilere göre Osmanlı Devletinin kurucusu Osman Bey'in babası Ertuğrul Gazi, Onun babası Gündüz Alp (Veya Süleyman Sah) Onun babası Kaya Alp, Onun babası Gündüz Alp'tir. Bu soylu aile Oğuz Türklerinin 24 boyunun en soylusu olan Kayı aşiretinin reisi olarak bulunuyordu. Osman Bey'in babası Ertuğrul Gazi, Selçuklu Sultani Sultan Alâaddin tarafından Bizans sınırına bir uç beyi olarak tayin edilmişti. Ertuğrul Gazi'ye yurt olarak verilen yer bugünkü Bursa, Kütahya ve Bilecik vilâyetlerinin sınırlarının birleştiği yerdir. Sonradan Söğüt kasabası Bizans'tan alınarak merkez yapılmıştır. Selçuklu Devletinde Uç Beyliklerinin vazifesi devletin sinirini korumak ve Hıristiyanlara karşı cihat etmekti.Ertuğrul Bey 1281 senesinde vefat etti. Yerine çok üstün kabiliyetlerinden dolayı ailenin en küçük oğlu olmasına rağmen ittifakla Osman Bey seçildi ve Uç Beyi oldu.Osman Bey üstün siyaset ve savas kabiliyeti ile komsulari bulunan Bizans tekfurları ile zaman zaman dostluk kurdu, bazen da savaştı. Kısa zamanda Bizans'tan büyük topraklar elde etti.Bursa ve İznik fetholundu. Yarhisar ve Karaca hisar tekfurları ile birlik kurdu. Bunun üzerine Osman Bey, Iznik üstüne yürüdü. 1288 de Karacahisar'i ele geçirdi. Kalenin kilisesi camiye çevrilerek Osman Bey adina hutbe okundu ve kadı tayini yapildi. Osman Bey, Bilecik ve Yarhisar kalelerini aldı. (1299) Yarhisar tekfurunun kizi Nilüfer'le oglu Orhan Bey'i evlendirdi. Birinci Murat ile Süleyman Pasa bu evlilikten dünyaya geldiler Osman Bey 1299'da bagimsizligini ilân etti. Gazilere timarlar verdi. Kalelere subasi, dizdar ve kadi tayin etti.1301'de Yenisehir ile Yundhisar'i aldi ve Yenisehir'i merkez yapti.Bundan sonra Yenisehir çevresindeki köy ve kasabalari alan Osman Bey, 1303'de Iznik'i kusatti. Bursa tekfurunun topladigi birligi dagitti.Sonra da bu Sehri aldi. (1326) Osman Bey, Bursa'nin fethinden sonra ayni senede vefat etti.Osman Bey'den sonra yerine oglu Orhan Bey geçti. Orhan Bey de fetihlere devam etti. Bizanslilardan Iznik ve Izmit'i aldi. Iznik kusatmasi sirasinda kalenin yardimina gelen Bizans ordusu yenildi ve Karesi Beyligi, Osmanlılarin eline geçti. Bizans Imparatoru olmak isteyen Kantakuzenos'a yardim gönderildi. Sonra sirasiyle Çimbi Kalesi, Gelibolu, Bolayir, Malkara, Çorlu ve Tekirdag ele geçirildi. Ankara ahilerden alindi.Osmanlı Devletinde para ilk defa bu devirde basildi.Orhan Gazi 1362'de ölünce yerine oglu I. Murat geçti. Ankara ahileri' Sehire hâkim oldular. I. Murat hemen Ankara üzerine yürüdü ve sehri geri aldi. (1363) Sonra Çorlu ve Lüleburgaz'i ele geçirdi. Kumandanlarindan Evranos Bey ve Haci Ilbeyi de Malkara, Kesan, Ipsala, Dedeagaç ve Dimatoka'yi Osmanlı topraklarina kattilar. Lala Sahin Pasa da Edirne'yi aldi. Filibe ve Gümülcine de Osmanlılarin eline geçti. Bunun üzerine Haçlilar Edirne'ye yürüdüler. Fakat Haci Ilbeyi Haçlilari perisan etti.Sonra Kizilagaç, Yanbolu, Ihtiman, Samokov, Aydos, Karnabat, Sozapol ve Hayrabolu alindi. Bulgar Krali, Osmanlı himayesine girdi. Kizkardesi Prenses Marya'yi I. Murat'a verdi.Çirmen'de Sirplar yenilgiye ugratilinca (1371), Sirp despotu Osmanlılara baglandi ve yilda 50 okka gümüsle, savaslarda yardimci asker vermeyi kabul etti. (1381) I. Murat, sonra Bursa'ya döndü. Oglu Bayezid'i,Süleyman Sah'in kiziyla evlendirdi. Kütahya, Tavsanli, Simav ve Emet gelinin çeyizi olarak Osmanlılara verildi. Aksehir, Yalvaç, Yenisehir, Karaagaç ve Egridir Hamidoglu Hüseyin Bey'den satin alindi. 1385'de Timurtas Pasa, Istip, Manastir ve Ohri'yi ele geçirdi. Bulgaristan'da Sofya ve Nis Osmanlı hakimiyetine geçti. Sirp Krali ve Bosna Krali, Hirvat ve Arnavut Prensleri, Osmanlılara karsi birlesti ve 30.000 kisilik bir kuvvetle, Timurtas Pasa'yi Plosnik'te yendiler.Bundan yararlanmak isteyen Avrupa'lilar, Haçli Birligi kurdular.I. Murat, daha Haçlilar birlesmeden Ali Pasa ile Bulgar Kralini ve Dobruca Prensinin kuvvetlerini yenerek onlarin Haçlilarla birlesmesini önledi. (1388) Sonra I. Murat Rumeli'ye geçti ve iki ordu Kosova'da karsilasti. Haçlilar yenildi. Savastan sonra I. Murat bir Sirpli tarafindan sehid edildi. (1389) Yerine oglu Bayezid geçti.I. Murat'in ölümünden faydalanmak isteyen Anadolu'da Aydinogullari, Saruhanogullari, Germiyanogullari, Menteseogullari, Hamidogullari Beylikleri, Osmanlılara savas açtilar. 1389'da Yildirim Bayezid,onlarin Anadolu'daki hâkimiyetlerine son verdi. Bir sene sonra da Karamanlilar'la, Beysehir'i Osmanlılara birakmak sartiyle baris yapildi. Yildirim Bayezid, 1396'da Istanbul'u kusatti. Bu kusatma yeni bir Haçli seferine sebep oldu. Nigbolu'da savas Haçlilarin yenilgisiyle sonuçlandi.Sonra Istanbul kusatmasina devam edildi. Anadolu Hisari yapildi. Istanbul kusatmasm vezir Ali Pasa'ya birakan Yildirim, Anadolu'ya geçerek,Konya'yi Osmanlı topraklarina katti. Kadi Burhaneddin'in ülkesi ve Malatya ele geçirildi.Yildirirn Bayezid, Anadolu'da bulundugu sirada "Boucicant" kumandasinda bir donanma Istanbul'a yardima geldi. Istanbul'u Türklerin kusatmasindan kurtardi ve sehir yakinindaki kaleleri geri aldi. Yildirim Bayezid buna çok üzüldü. 1400'de Istanbul'u yeniden kusatti. Bu defa da Timur'un Anadolu'ya girmesi kusatmayi kaldirmasina sebep oldu. Anadolu'ya giren Timur, Sivas'i alarak yagmaladi. Oradan Dogu Anadolu ve Suriye'ye döndü. Yildirim ordusunu topladi ve 1402'de Timur ile Ankara'da karsilasti. Savas Bayezid'in yenilmesi ve esir olmasi ile sonuçlandi. 1403'de Yildirim Bayezid öldü. Onun ölümünden sonra, ogullarindan Süleyman Rumeli'de, Isa Çelebi Balikesir'de. Mehmet Çelebi Amasya'da ve Musa Çelebi Bursa'da padisahlik ilân ettiler. Sonunda Çelebi Mehmet tek hâkim durumuna girdi. Fakat 1421'de vefati üzerine yerine oglu Il. Murat geçti. Kardesi Mustafa'nin isyanini bastirdi. Bizans'i kusatti. Venediklilerle savasti. Egriboz'a ve Mora'ya akinlar yapildi. 1430'da Selânik, Venediklilerden alindi. Eflak ve Sirbistan yeniden Osmanlı Devletine baglandi. (1437) Hamidili, Tasili, Konya, Beysehir alindi. Il Murat tahti oglu Mehmet'e birakti. Bu ise Haçlilarin yeni saldirilarina sebep oldu. Il. Murat, Osmanlı ordusunun bayna tekrar geçerek Haçlilari Varna'da yendi ve yeniden padisah oldu. 1448'de bir Haçli ordusunu da Kosova'da yendi. Il Murat buradan Arnavutluk'a bir sefer yapti. Akçahisar kusatildi, fakat alinamadi.1451'de Il. Murat ölünce yerine oglu Mehmet padisah oldu. Il. Mehmet, Rumelihisarn yaptirorak Istanbul'u kusatti. 53 gün süren bir kusatmadan sonra sehri fethetti. (29 Mayis 1453) Sirbistan ve Mora ele geçirildi. Ege'de Limni, Tosoz, Midilli, Imroz ve Egriboz Osmanlılarin eline geçti. Fatih Sultan Mehmet sonra 1461'de Trabzon Rum Imparatorlugu'na son verdi. Kirim'daki Ceneviz Kolonileri ele geçirildi. Kirim Osmanlı Devletine baglandi. 1473'de Akkoyunlular'a karsi sefere çikildi. Fatih Sultan Mehmet Otlukbeli'nde Akkoyunlu hükümdari Uzun Hasan'i kesin olarak yendi. Firat Nehrine kadar bütün Anadolu, Osmanlılarin eline geçti. 1474'de Karaman Beyligi'ne son verildi. 1480'de Gedik Ahmet Pasa, Italya'nin fethi için çikti. Otranto Kalesi'ni ele geçirdi. Fatih'in ölümü üzerine Italya'nin fethi mümkün olmadi. Fatih 1481'de Misir seferine çikti. Fakat Gebze'de öldü. Yerine oglu Bayezid geçti. Cem Sultan Bayezid ile mücadele etti. Gem Sultan Rodos sövalyelerine, oradan da Papa'ya sigindi.Napoli'de 1595'de öldü. Cem Avrupa'da bulundugu sirada, Bayezid önemli seferlere girismekten çekindi. Bayezid zamaninda Hersek ve Bogdan Osmanlı hâkimiyetine girdi.Memlüklar'la Çukurova'da 1485'de baslayan savaslar alti sene sürdü. Savaslar Tunus hükümdarinin araciligi ile sona erdi. Çukurova'da Osmanlılarin eline geçirdigi yerler, Mekke ve Medine vakfi oldugundan,Misirlilara geri verildi. Mora'da Inebahti, Modon, Koron ile Adriya kiyilarindaki Draç Limani ele geçirildi. Sah Ismail, sii mezhebiyle iliskisi dolayisiyle, Sah Kulu isminde bir kimse vasitasiyla, Anadolu'da isyan kartti. Asiler, Hadim Ali Pasa kumandasindaki orduya yenildiler. Bayezid'in son zamanlarinda ogullari arasinda saltanat mücadelesi basladi.Yeniçeriler, kahramanligina ve cesaretine hayran olduklari Yavuz Selim'in tarafm tuttular. 1512'de Bayezid, tahti Selim'e birakmak zorunda kaldi.Yavuz, Anadolu'da büyük bir nüfuz sahibi olan sii'lere karsi harekete geçti. Devlete isyan eden 40.000 kisiyi öldürttü. Sonra da Sah Ismail'e savas açti. Çaldiran'da yapilan savasta, Sah Ismail yenildi. Dogu Anadolu Osmanlılarin eline geçti. Sonra Dulkadirogullari'mn ülkesi ile Maras ve Elbistan fethedildi. Memlüklar önce Merci Dabik'da (1516),sonra da Ridaniye'de (1517) yenildiler. Suriye, Misir ve Hicaz Osmanlı idaresine geçti. Yavuz Sultan Selim yeni sefer için Edirne'ye giderken Çorlu'da öldü. (1520) Yerine oglu Süleyman hükümdar oldu. (bilgi yelpazesi) Misir'da "Canberdi lsyani" bastirildi. Belgrad ve Rodos Osmanlı topraklarina katildi. lohac;'ta yapilan savasta Macar ordusu yenildi. Macaristan Osmanlı Devleti'ne bagli bir krallik haline getirildi. 1529'da Viyana kusatildi. Fakat sehir alinamadi. Osmanlı ordusunun çekilmesinden sonra, Avusturya'lilarin Budin'i tekrar almaya tesebbüs etmeleri üzerine Kanuni 1532'de Alman Seferine çikti. Avusturya topraklari yagmalandi. Avusturya'lilar ile 1533'te baris yapildi. Sadrazam Ibrahim Pasa Iran'a gönderildi. Sonra kendisi de hareket etti.Tebriz ve Bagdat alindi. Bundan sonra Akdeniz seferleri basladi. Venedik'e savas açildi. Kanuni karadan, Barbaros Hayreddin ise denizden hareket etti. 1537'de Korfu Adasi kusatildi, fakat alinamadan geri dönüldü. Bir yil sonra da Barbaros Preveze'de, Hiristiyan donanmasini yenerek Osmanlı Imparatorlugu'nun Akdeniz hâkimiyetini sagladi. Bu sirada Misir Valisi Hadim Süleyman Pasa, Hint Okyanusu'nda Portekizlilerle savasti. 1540 yilinda Macaristan bir Türk eyaleti haline getirildi. 1543'te Barbaros Hayreddin Pasa, Fransa Krali I. François'e yardim etmekle görevlendirildi. Barbaros, Osmanlı donanmasina katilan Fransiz donanmasiyla birlikte, Nis'i bombardiman etti. Bu arada Kanuni de Estergon Kalesi'ni aldi. Ertesi sene de Iran üzerine hareket edildi. Sah Tahmasp, padisahin karsisina çikmaya cesaret edemedigi için, birçok kale alindi.1552'de Sah Tahmasp yeniden saldirdi. Osmanlı ordusu, Nahçivan'a kadar ilerledi. Sonra geri dönüldü. Sâhin elçisi gelerek baris yapilmasini istedi. Azerbeycan, Dogu Anadolu, Irak Osmanlılarda kaldi. Kanuni 1566'da Zigetvar Kalesi'ni almak üzere yola çikti. Kusatma devam ettigi sirada öldü. Ölümünden kisa bir süre sonra da kale alindi. Yerine oglu Selim geçti. Selim zamaninda Kibris ele geçirildi. (1570) Osmanlı donanmasinin büyük bir kismi, Inebahti'da Haçlilar tarafindan yok edildi. Il.Selim 1574 yilinda vefat edince, yerine oglu Ill. Murat geçti. Sokullu Mehmet Pasa sadrazamlikta birakildi. Iran'la 12 yil süren savaslar, Osmanlılarin üstünlügü ile sonuçlandi. 1590'da Istanbul Anlasmasi yapildi.Tebriz, Karabag, Gence, Kars, Tiflis, sehrizor, Nihavend, Luristan Osmanlı hâkimiyetine geçti.Osmanlı - Avusturya savaslari yeniden basladi ve Osmanlı Devleti'ne bagli olan Erdel Kraliyla, Eflak ve: Bogdan Voyvodalari da Avusturya Imparatoru Rudolf ile birleserek, Osmanlı Devleti'ne isyan ettiler. Bu savaslar sirasinda Ill. Murat öldü. Yerine oglu Mehmet geçti. (1595)1596'da Egri Kalesi alindi. Hâçova'da Avusturya ordusu yenildi. Bundan sonra Kanije Kalesi alindi. 1601'de Avusturya'lilarin kaleyi geri almak için giristikleri saldirilar, Tiryâki Hasan Pasa'nin basarili savunmasi karsisinda bir sonuç vermedi. Sonra Estergon Kalesi alindi. Erdel, Eflâk ve Bogdan tekrar Osmanlılara baglandi. 1606'da Avusturya ile Zitvatorak Anlasmasi yapildi. Egri, Kanije, Oyvar Osmanlılara geçti.Avusturya savasi devam ederken Ill. Mehmet öldü. Yerine oglu I.Ahmet geçti. 1603'te Osmanlılar Avusturya savaslari ile ugrasirken, Iran Sahi Osmanlı topraklarina saldirdi. Iran savaslarinin bu ikinci safha" sina da, Istanbul'da yapilan bir antlasmayla son verildi. Iran'lilar her yil Osmanlılara iki yüz yük ipek vermeyi kabul ettiler. Sah Abbas 200 yük ipegi vermeyince, Iran'a tekrar savas açildi. Bu defa bir basari elde edilemedi. 1618'de yapilan yeni bir antlasma ile savaslara son verildi. Bu arada Anadolu'da Celâli Isyânlari basladi. Devleti Aliyye zayiflamaya yüz tuttu. Askeri basarilar azaldi. Karayamci, Deli Hasan, Tavil Ahmet,Kalenderoglu, Canbuladoglu gibi Celâli reisleri, senelerce merkez idâresine ve kapikulu askerlerine karsi savastilar. Bu isyanlar Kuyucu Murat pasa zamaninda bastirildi. I. Ahmet'den sonra tahta geçen I. Mustafa,hâstaydi. Bu yüzden tahttan indirildi. Yerine Il. Osman pâdisah oldu.Il: Osman zamaninda Lehistan kazaklarinin Osmânli topraklarina saldirmalari yüzünden meydana gelen savasa Il. Osman da katildi. Il. Osman bu savasta yeniçerilerin disiplinsizligini gördü ve onlari ortadan kaldirmaya, yeni bir askeri teskilât kurmaya karar verdi. Yeniçeriler isyan ettiler. 1622'de Il. Osman tahttan indirildi ve öldürüldü. Yerine ikinci defa I. Mustafa getirildi. I. Mustafa kisa bir süre sonra tahttan indirilerek yerine IV. Murat padisah oldu. Iran'la savas yeniden basladi. 1624'de Bagdat Iran'lilar tarafindan ele geçirildi. Anadolu'da Abaza Mehmet Pasa Isyani, Istanbul'da ise Kapikulu Ocaklari'nin isyani çikti. IV. Murat siki bir disiplin kurdu ve kanli temizlik hareketleriyle asayisi yeniden sagladi. Devlet nizamina bir çekidüzen verdikten sonra, birinci Iran seferine Cikti. Revan'i Iran'lilardan geri aldi. Ikinci Iran seferinde de Bagdat'i ele geçirdi. IV. Murat 1640'da ölünce, yerine kardesi Ibrahim geçti.1645'de baslayan Girit Savasinda, Hanya Kalesi alinmakla birlikte adanin büyük bir kismi Venediklilerde kaldi. Venedikliler donanmalariyla Osmanlı kiyilarina saldirdilar. Bu arada Sultan Ibrahim tahttan indirildi,yerine oglu IV. Mehmet geçti. Istanbul'da kapikulu ocaklari, Anadolu'da Celâli isyanlari ve Girit'te toprak kayiplari devam .etti. 1656'da Köprülü Mehmet Pasa. sadrâzâm oldu. Köprülü Mehmet Pasa, IV. Murat devrindeki gibi Osmanlı Devletine eski kudretini kazandirdi. Istanbul'daki âsiler temizlendi. Venedikliler üstüne yüründü. Venedik donanmasi yenilerek adalar geri alindi. Sonra Osmanlı Devletine isyan etmis olan Erdel Krali üstüne bir sefer yapildi. Yanova Kalesi ve daha bazi kaleler alindi. Abaza Hasan Pasa isyani bastirildi. 1661'de Köprülü Mehmet Pasa'nin ölümünden sonra yerine oglu Fazil Ahmet Pasa sadrâzâm oldu. Avusturya'ya savas açildi ve Köprülü Fazil Ahmet Pasa, "Serdâr-i Ekrem"tâyin edildi. Uyvar ele geçirildi. 1664'de Zerinvar Kalesi alindi. Fazil Ahmet Pasa sonra Girit'e hareket etti. Kandiye Kalesi ele geçirildi ( 1669).Bazi küçük kaleler Venediklilerde kalmak sartiyle Girit Adasi Osmanlı Devletine geçti. Kazaklara saldiran Lehistan'a karsi bir sefer yapildi.Kamaniçe Kalesi ele geçirildi. Fazil Ahmet Pasa 1676'da öldü ve yerine Kara Mustafa Pasa sadrâzâm oldu. Ruslarin eline geçmis olan Çehrin Kalesi geri alindi.1683'de Avusturyâ'ya savas açildi. Viyana ikinci defa kusatildi. Kirim Haninin ihâneti yüzünden, Viyana'nin yardimina gelen Lehistan Krali Osmanlı ordusunu yendi. Avusturya, Venedik ve Lehistan Osmanlı Devletine karsi birlesti. Daha sonra bu ittifaka Rusya da katildi. Osmanlı Devleti yenildi. 1699'da imzalanan Karlofça Antlasmasiyla Tamyvar disinda kalan bütün Macaristan Avusturya'ya, Mora Venedik'e, Podolya ve Kamaniçe Lehistan'a, Azak Kalesi de lstanbul Anlasmasiyle Rusya'ya biraki1di. (1700)Düzen yeniden bozuldu. Istanbul'da ve Anadolu'da birçok isyan çikti. IV. Mehmet tahttan indirildi. Karlofça ve Istanbul Antlasmalariyla ugranilan kayiplarin giderilmesi için tesebbüse geçildi. Isveç Krali'nin Osmanlı topraklarina siginmasi ve yardim istemesi sebebiyle 1710'da Osmanlı Devleti, Rusya'ya savas açti. Sadrazam Baltaci Mehmet Pasa mandasindaki Osmanlı Ordusu Prut'ta Rus Ordusunu yendi. Savastan sonra yapilan Prut Antlasmasiyle (1711) Istanbul Antlasmasi uyarinca Ruslara verilmis olan yerler geri alindi. Sonra Venedik'e savas açildi.(1714) Karlofça Antlasmasiyla Venedik'e geçmis olan Mora ve öteki ada1ar geri alindi.1716'da Avusturya ile savas basladi ve büyük kayiplar verildi. Avusturya'lilar Tamyvar'i ve Belgrad'i ele geçirdiler. 1718'de Pasarofça Antlasmasiyle savaslara son verildi. Sonra Lâle Devri basladi. (1718 - 1730)Matbaa da bu devirde açildi. 1723'de baslayan Iran savaslarinda, Kafkasya ve Irak'a sinir olan Iran topraklarinda önem!i yerler Osmanlı ordusunca ele geçirildi. Savasa 1727'de Hemedan Antlasmasiyle son verildi. Il. Sah Tahmasp tahta geçince, Osmanlılara geçen Hemedan ve Tebriz'i geri aldi. Istanbul'da Patrona Isyani çikti. Ibrahim Pasa öldürüldü. Ill. Ahmet tahttan indirildi. Yeni padisah I. Mahmut zamaninda da savaslara devam edildi. Bu sirada Ruslar Azak kalesini aldilar ve Kirim'i isti1â ettiler. Kirim Sehirlerinden Bahçesaray, Akmescid, Gözleve Ruslar tarafindan tahrip edildi. Avusturya da Osmanlı Devletine karsi savas açti. Osmanlı kuvvetleri bu savaslar sirasinda, özellikle Avusturya cephesinde düsmana basariyla karsi koydu. 1739'da Belgrad Antasmasiyla, Belgrad ve Semendire tekrar Osmanlılara geçti. Avusturya ile baris yapilmasindan sonra Rusya da baris istedi. Antlasmaya göre; Azak Kalesi yikildi ve her iki devletin tasarrufundan çikti. Rusya'nin Karadeniz ve Azak Denizinde savas ve ticaret gemisi bulundurmayacagi kabuledildi. Fransa'ya büyük imtiyazlar verildi. Bu defa yine Iran gailesi çikti.Iran Sahi Sii'ligin de Kâbe'de, dört sünni mezhep yaninda temsil edilmesi için özel bir yer istedi. Osmanlı Devleti bu istegi kabul etmediginden, lran ile yeniden savas basladi. (1742) bu savaslar Osmanlı Devletinin kazanmasiyla sonuçlandi. 1768'de Rusya ile yeni bir savas basladi.Osmanlı ordulari agir yenilgilere ugradi. Kirim, Eflak, Bogdan Ruslar tarafindan istilâ edildi. Mara Rumlari Osmanlı Devleti aleyhine ayaklandi.Cesme'deki Osmanlı donanmasi, Rus donanmasi tarafindan yakildi. 1774'de bu savaslar Küçük Kaynarca Antlasmasi i1e son buldu. Bu antlasma geregince; Kirim Osmanlı Devletinden ayriliyor, Aksu irmagi iki devlet arasinda sinir oluyor, Kafkasya'da bir kisim toprak Ruslara birakiliyordu. Bu senelerde yine Akka'da ve Arabistan'da isyanlar çikti.1783'de Ruslar Kirim'i tamamen aldilar. Bu arada Osmanlı Devletinde askeri istilah1ara girisildi. Mühendishanei Bahri Hümayun açildi. 1787'de Kirim'in yeniden alinmasi için Rusya'ya savas açildi. Avusturya da hemen Rusya'ya yardima kostu. Osmanlı ordulari iki cephede savasmak zorunda kaldi. Avusturya'ya karsi basarili sonuçlar alindi. Fakat Rusya karsisinda savaslar basarisizlikla sonuçlandi. Fransiz devrimi ve Osman1i Prusya Ant1asmasi, Avusturya'yi savasi durdurmak zorunda birakti. Avusturya ile Zistovi Antlasmasi imzalandi.Antlasma geregince Avusturya Osmanlılardan aldigi topraklari geri verdi. 1792'de Osmanlı Rus savasi Yas Antlasmasi ile sona erdi. Özi Rusya'ya birakildi. Rusya da savaslar sirasinda isgal etmis oldugu kale ve sehirleri geri verdi.Osmanlı Devleti Kirim'i alma isteginden vazgeçti.Bu savaslar devam ederken, Osmanlı tahtina Ill. Selim geçti. Selim sehzadeliginde ve padisahligi dönemindeki iki büyük savasta, Osmanlı ordularinin Avrupa devletlerinin ordularina göre geri kaldigini gördü. Yeniçeri Ocagindan ayri, "Nizam-i Cedid" adinda yeni bir ordu kurdu. Yeniçeri Ocagi, Topçu ocagi, Humbaraci ocagi ve Timarli Sipahiler ile donanma yeniden düzenlendi. Londra, Paris, Viyana, Berlin gibi Avrupa'nin büyük baskentlerinde devamli elçilikler kuruldu. 1789'da Misir Fransa'nin saldirisina ugradi. Misir kolaylikla Fransizlar tarafindan isgal edildi. Bu isgal karsisinda Osmanlı Devleti önce Rusya, sonra da Ingiltere ile, Fransa'ya karsi anlasti. Fransizlar tarafindan isgal edilmis olan adalar geri alindi.1799'da Napolyon, Suriye'yi almak için Akka Kalesini kusatti. Fakat yenilerek Misir'a geri çekildi. Bundan sonra da Osmanlı Ingiliz kuvvetlerine karsi koyamadi ve Misir'i bosaltti. 1806'da Ruslar Eflak - Bogdan'a saldirdilar. Ingiltere Osmanlı Devletini Rusya ile barisa zorlamak için, donanmasi Çanakkale Bogazindan geçirerek Istanbul önlerine gönderdi.Fakat bu tehdit, bir sonuç vermedi. Ingiliz donanmasi geri çekilmek zorunda kaldi. Ingilizler Misir'a çikarma yapti. Rus donanmasi da Bozca ada'yi ele geçirdi. Bu sirada Istanbul'da Kabakçi Isyani çikti. Ill. Selim tahttan indirildi ve öldürüldü. Yerine IV. Mustafa geçti. Fakat Alemdar Mustafa, IV. Mustafa'yi tahttan indirerek, yerine Il. Mahmut'u geçirdi.Kendisi de sadrazam oldu. Yeni bir ordu kuruldu ve adina "Sekban-i Cedid" denildi. Yeniçeriler Babiâli'yi basarak, Alemdar Mustafa'yi öldürdüler. (1808) Âsiler bu arada Il. Mahmut'u tahttan indirerek yerine IV. Mustafa'yi padisah yapmak istediler. Fakat Il. Mahmut kardesi IV. Mustafa'yi öldürttü. Sekban-i Cedid de kaldirildi. Bu sirada Osmanlı Rus savasi devam ediyordu. Rusçuk, Yergögü ve Nigbolu'yu alan Ruslar Lofça'ya girdiler. Savasa 1812'de Bükres Antlasmasi ile son verildi. Prut irmagi iki devlet arasinda sinir kabul edildi. Anadolu siniri da degismedi. Eflak Bogdan Osmanlı Devletine geri verildi. Mora Rumlari ayaklandi. Bütün Mora âsilerin eline geçti. Mora ve Girit valilikleri Mehmet Ali Pasa'ya verildi. Mora'da. âsilerin eline geçmis olan sehir ve kasabalar geri alindi.Buna Ingiltere, Rusya ve Fransa tepki gösterdi. 1827'de bu üç devlet Navarin'de Osmanlı - Misir donanmasini yakti. Rusya da savas ilân etti.Ruslar Eflak ve Bogdan'i aldi. Kalas, Ibrail, Isakçi, Tolçi, Maçin ve Silistre Kalelerini ele geçirdiler ve Edirne'ye kadar ilerlediler. Dogu Anadolu'da da Erzurum'a kadar geldiler. 1829'da Edirne Antlasmasi yapildi.Dogu Anadolu'da Anapa, Poti, Ahiska Ruslara birakildi. Rumeli'nde isgal edilen yerler Osmanlılara geri verildi. 1830'da Osmanlı Devleti, bagimsiz bir Yunan Devleti'nin kurulmasini da kabul etti. Cezayir Fransa tarafindan isgal edildi. Misir Valisi Mehmet Ali Pasa da isyan etti. Misir ordusu Kütahya'ya kadar ilerledi. Mehmet Ali Pasa'ya karsi Il. Mahmut Rusya'dan yardim istedi. 1833'de Kütahya barisi yapildi. Buna göre : Suriye Valiligi Mehmet Ali Pasa'ya, Adana Valiligi de Ibrahim Pasa ya verildi. 1839'da Misir'la yeniden savas basladi. Nizip'te Osmanlı ordusu yenildi. Bu arada Il. Mahmut öldü. Yerine oglu Abdülmecid geçti.Avrupa devletleri, Mehmet Ali Pasa'ya çok baski yaptilar. Suriye Valiligini terkettirdiler. Bogazlar 1841'de bütün savas gemilerine kapatildi. 1839'da Tanzimat Fermani ilân edildi ve bu ferman birçok yenilikler getirdi. Böylece Osmanlı Imparatorlugu'nda (bilgi yelpazesi) Tanzimat Devri basladi.Bu arada Lübnan meselesi ortaya çikti. 1846'da Lübnan Fransa'nin müdahalesiyle iki kaymakamli hale geldi. Yine bu siralarda Eflak ve Bogdan'da ihtilâller çikti. Osmanlı Devleti bu hareketleri Rusya'nin yardimiyla bastirdi. Avusturya'ya isyan ederek Osmanlı Devletine siginan Macar mülteciler, Avusturya ve Rusya'nin bütün baskilarina ragmen, onlara teslim edilmedi. 1853'de Kirim Savasi basladi. Osmanlı Devleti Tuna boyunda tek basina, Kirim'da ise Fransa ve Ingiltere ile birleserek, Rusya'ya karsi savasti. 1856'da Paris Antlasmasiyla savas sona erdi.1860'da Fransa, Lübnan ve Suriye'ye birlikler gönderdi. Lübnan için yeni bir nizamname hazirlandi. Bu sirada Abdülmecid öldü ve yerine Abdülaziz geçti, Onun tahta geçmesinden sonra, Balkanlarda yeni karisikliklar oldu. Osmanlı Devleti, Balkanlarin isteklerini kabuI etmedi ve isyan bastirildi. Isyanin bastirilmasindan sonra Girit'te ayaklanma oldu.1868'de bir fermanla, Girit'in yeni düzeni ilân edildi.1876'da Abdülaziz tahttan indirilerek, yerine V. Murat geçirildi. V.Muratin akli dengesi bozuktu. 90 gün sonra onun da yerine Il. Abdülhamid geçirildi. Sirbistan Osmanlı Devletine karsi savas ilân etti. Sonra Karadag da Sirbistan'a katildi. Osmanlı ordulari, Abdülkerim Nadir Pasa ve Muhtar Pasa kumandasinda, Sirbistan ve Karadag ordularini yendiler. Sirp ordusu, Cernayev'in tesvikiyle Prens Milan'i Kral iIan ederek,savasa yeniden basladi. Osmanlı ordusu, Sirplari tekrar yendi. Osmanlı Devleti, Rusya'nin istegi üzerine savaslari durdurdu. 23 Aralik 1876'da Istanbul'da konferans basladi. Ayni gün, Osmanlı Devleti I. Mesrutiyeti ilân etti. Konferans bir karar alinamadan dagildi. Sonra 1877 - 1878 Osmanlı Rus savasi çikti. Savaslar, Balkanlarda ve Anadolu cephesinde yapildi. Ruslar, Ayastefanos ve Erzurum'a kadar ilerlediler. Önce Ayastefanos, sonra da Berlin Antlasmalari imzalandi. Abdülhamid Han, Meclis-i Mebusan'i dagitarak idareyi eline aldi. Berlin Kongresi baslamadan önce de Ingiltere, Kibris'i isgal etti. Avusturya, Bosna - Hersek'i. Fransa Tunus'u, Ingiltere de Misir'i aldi. Dogu Rumeli eyaleti de Bulgaristan'a baglandi. (1885)Albay Bassos kumandasinda 10.000 Yunanli,Girit'e çikti. Girit müslümanlari öldürülmeye baslandi. 1891'de Albay Bassos, adayi Yunan Krali adina ele geçirdigini ilân etti. Yunanistan, Rumeli sinirinda Osmanlı sinirina saldirdi. Bu saldirilar karsisinda, Osmanlı Devleti Yunanistan'a savas açti.Edhem Pasa kumandasindaki Osmanlı ordulari, birçok savasta Yunan ordularini yendi. Yunanistan baris istemek zorunda kaldi ve 1897'de Tanbul Barisi imzalandi. Bir müddet sonra Girit de Osmanlı Devletinden ayrilmis oldu. Makedonya'da 1902'de ihtilâl .çikti. Il. Abdülhamid Han,Hüseyin Hilmi Pasa'yi Selânik, Manastir ve Kosova müfettisi tayin etti.1908'de Mesrutiyet yeniden ilân edildi. Çok geçmeden de Il. Abdülhamid Han tahttan indirildi. Bu ise Osmanlı Imparatorlugu'nun yikilmasi için atilan son adim oldu. Italya, Trablusgarp'a saldirdi. Oniki ada Italyan donanmasi tarafindan isgal edildi. Trablusgarp ve oniki ada, Italya'ya birakildi. Osmanlı ordulari, dört Balkan devleti karsisinda yenilgiye ugradi. Balkan devletleri, Çatalca'ya kadar geldiler. 30 Mayis 1913'de Londra'da imzalanan antlasmaya göre; Midye - Enez hatti Osmanlı Devletinin siniri oldu. Edirne, Bulgaristan'da kaldi. Girit de elden çikti. Bir müddet sonra Osmanl! Devleti, Kirklareli ve Edirne'yi geri aldi. Balkan savaslarindan sonra, Birinci Dünya Savasi çikti. Osmanlı Devleti, Almanya'nin yaninda Fransa, Ingiltere ve Rusya'ya kary savasa girdi. (11 Kasim 1914) Savas 4 yil sürdü. Anadolu'da Ruslara, Irak, Suriye, Filistin ve M!sir'da Ingilizler'e kary savayldi. Almanya, Avusturya ve Bulgaristan ile birlikte Osmanlı Devleti de, Ingiltere - Fransa karsisinda yenik düstü. 30 Ekim 1918'de Mondros Mütarekesi imzalanarak savaslara son verildi. Bu sirada V. Mehmet Resad ölmüs ve yerine IV. Mehmet Vahidüddin padisah olmustu. Mütarekeden sonra Ittihat ve Terakki ileri gelenleri, memleketi terk ettiler. Itilâf devletleri, Istanbul'a girdi. Kars Ermeniler, Ardahan Gürcüler, Antalya Italyanlar, Izmir Yunanlilar, Urfa,Antep, Maras ve Adana Fransizlar tarafindan isgal edildi.Bu arada Anadolu da yeni bir- idare olusturuldu. 23 Nisan 1920'de Büyük Millet Meclisi toplandi. Elde kalan topraklarin müdafaa ve korunmasi, Meclis tarafindan deruhte edildi. 1908'de Abdülhamid Han'in tahttan indirilmesinden sonra, devlet idaresinde hiç fonksiyonu kalmayar padisahlik, 1 Kasim 1922'de kaldirildi. Osmanlı Hanedaniin bütün fertleri için yurt disina çikarilma kanunu yapildi ve Osmanlı ailesinin bütün fertleri, Türkiye'yi terkettiler.Osmanlılarin saltanati bir tek sülaleden gelen tarihin en uzun ömürlü saltanati olmustur. Osmanlı Devletinin kurucusu bulunan Osman Beyin idareyi ele aldigi tarih olan 1281 tarihinden saltanatin kaldirildigi tarih olan 1922 yilina kadar tam 641 sene saltanatlari devam etmistir. Osmanlılar ayrica Yavuz Sultan Selim'in 1516 yilinda halifelik ünvanini da almasindan 1924 yilinda halifeligin kaldirilmasina kadar 407 sene müslümanlarin halifesi sifatini da üzerlerinde tasimislardir. Fakat surasi bir gerçektir ki gerek halifelik ve gerekse saltanat Ikinci Abdülhamid'in tahttan indirilmesi ile tesirini tamamen yitirmis bir mefhum haline gelmisti.Bu durum göz önüne alinacak olunursa Osmanlılarin halifeligi 393 sene devam etmistir ve Ikinci Abdülhamid Hazretleri ile son bulmustur. Ikinci Abdülhamid Hazretleri Hazreti Ebü Bekir radiyallahu anh hazretlerinden itibaren 98. halife bugün son halife olarak bildigimiz Abdülmecid ise 101.halifedir.
OSMANLI DEVLETİ OSMANLI İMPARATORLUĞU İLE İLGİLİ KONU ANLATIM
12/12/2009 · Kategori: Tarih Konulari
OSMANLI DEVLETİ'NİN GENEL ÖZELLİKLERİ (1) (OSMANLI DEVLETİ OSMANLI
İMPARATORLUĞU İLE İLGİLİ KONU ANLATIM)
-Osmanlı
tarihi, Anadolu Türkiye tarihinin 4. dönemini oluşturur.
-Türk
devletleri içinde
en uzun süre
yaşayan ve en geniş sınırlara ulaşanıdır.
-Türk
Devletleri içinde
merkezi otoritesi
en güçlü
olanıdır.
-Kültür ve
uygarlık alanında
en çok ilerleyen
Türk Devleti'dir.
-Mutlak
egemenlik haklarını hükümdar
kullanır. Ancak, I. Ahmet dönemine kadar veraset yasası belirgin değildir.
-Şeriat
hukuku ile yönetildiğinden Teokratik, mutlak egemenlik haklarını hükümdar
kullandığından
Monarşik devlet
yapısı
görülür.
-Fetih
temeline dayandığından askeri, etnik yapı çeşitli olduğundan
çok uluslu bir
imparatorluktur.
-Fetih
politikası,
dinsel (cihat) ve ekonomik (ganimet) amaçlı olmuştur.
OSMANLI DEVLETİ'NİN GENEL ÖZELLİKLERİ (2) (OSMANLI DEVLETİ OSMANLI
İMPARATORLUĞU İLE İLGİLİ KONU ANLATIM)
-Osmanlılar,
Oğuzların Bozok koluna bağlı Günhan Bölümü�nün
Kayı Aşireti�ndendir.
-Alaaddin
Keykubat tarafından
Ankara yakınlarındaki
Karacadağ�a
yerleştirildiler.
-Bir süre
sonrada
Söğüt ve Domaniç yöresi
onlara verildi.
İlk turk devletleri hangıleridir, Asya Hun İmparatorluğu, Kaviml
12/9/2009 · Kategori: Tarih Konulari
1. Asya Hun İmparatorluğu
Kuruldukları tarih kesin olarak bilinmeyen Hunlar hakkında Çinlilerin verdiği bilgiler M.Ö. I. Bin yılın başlarına kadar uzanır.
M.Ö. III. yüzyılın ikinci yarısında Hunlar, Çinlilere karşı büyük bir güç haline gelmişlerdir. Çinliler, Hun akınlarına engel olabilmek için kuzey sınırlarında bir duvar örmeye başlamışlardır. Bugün “Çin Seddi” diye bildiğimiz bu duvar M.Ö. 214 yılında tamamlanmıştır.
Çinlilerle mücadele eden Mete Han’ın asıl düşüncesi, Çin’i etkisiz hale getirmekti. Çin’i yıllık vergiye bağlayan Mete, gücünün sembolü olarak Çinli bir prensesle evlenmiştir.
Kalabalık Çin nüfusu içerisinde Türklerin asimile olmasından çekinen Mete, Çinlilerle antlaşma yapmış ve onlarla dost kalmayı tercih etmiştir.
Mete Han’dan sonra Hunlar zayıflamıştır. Bu dönemde, Çinlilerin propagandasıyla Hun beyleri birbirine düşmüştür. Mete’nin ölümünden sonra zayıflayan Hunlar, önce Doğu ve Batı olarak sonra da Güney ve Kuzey olarak parçalanmışlardır.
Kavimler Göçü
Aral gölü çevresinde toplanan Hun boyları Orta Asya’daki Çin baskısı ve kuraklık yüzünden IV. yüzyılın ortalarından itibaren batıya doğru göç ederek barbar kavimleri Roma İmparatorluğu üzerine saldırmaları sonucunda Kavimler Göçü olmuştur (375).
Kavimler Göçü’nün Sonuçları
• Roma İmparatorluğu ikiye ayrılmıştır (395).
• Batı Roma İmparatorluğu yıkılmıştır (476).
• Avrupa’da yeni milletler ortaya çıkmış ve yeni devletler kurulmuştur. Böylece Avrupa’nın günümüze kadar gelen etnik yapısı oluşmuştur.
• İlk Çağ’ın sonu Orta Çağ’ın başlangıcı kabul edilmiştir.
• Feodalite (Derebeylik) rejimi ortaya çıkmıştır.
• Avrupa’da Hun Devleti kurulmuştur.
• Hristiyanlık barbar kavimler arasında yayılmıştır.
2. Göktürk Devleti (552 - 630)
Göktürkler Türk adıyla kurulan ilk devlettir. Başkentleri Ötüken, ilk hükümdarları Bumin Kağan’dır.
Ülkenin batısını yöneten İstemi Yabgu batı yönünde fetih hareketlerinde bulunmuş, Akhunlara karşı Sasanilerle birleşmiş ve bu devletin toprakları Göktürkler ile Sasaniler arasında paylaşılmıştır. Çinlilerin Göktürk Devleti’ni içişlerine karışması sonucunda 582 tarihinde ülke ikiye ayrılmıştır. Doğu Göktürkleri 630 yılında, Batı Göktürkleri ise 659 yılında Çin egemenliğine girerek yıkılmışlardır.
3. Kutluk Devleti (682 - 745)
Kutluk Devleti’nin en güçlü olduğu dönemler Bilge Kağan ve kardeşi Kül Tiğin dönemleri olmuştur. Vezir Tonyukuk ise danışman olarak Kutluk Devleti’nin siyasetinde önemli rol oynamıştır.
Bilge Kağan öldükten sonra Kutluk Devleti’nde iç karışıklıklar başlamıştır. Basmil, Karluk ve Uygur Türkleri Kutluk Devleti’ne son vermişlerdir.
4. Uygur Devleti (745 - 840)
Doğu Türkistan’a yerleşen Uygurlar, diğer Türk boylarını egemenlikleri altına aldılar. Uygurların en önemli özelliği yerleşik hayatı benimseyen ilk Türk toplumu olmalarıdır. Bu nedenle tarım, sanat ve ticarette ilerlemişlerdir. Mani dinine ait tapınaklar yaparak mimaride gelişme göstermişlerdir.
Uygurlar, XIII. yüzyılda Cengiz Han’ın egemenliğini kabul etmişlerdir. Bundan sonra Moğollar Uygur Türklerini önemli görevlere getirmişlerdir. Uygur yazısı, Moğolların da yazısı olmuştur. Uygurlar, diğer Türk toplulukları ile birlikte Moğolların Türkleşmesinde önemli rol oynamışlardır. Çağatay ve Özbek Türkleri bu şekilde ortaya çıkmıştır
kaynak: http://englishpage.blogcu.com/
Kurtulus savasında cepheler ve anlasmalar, DÜZENLİ ORDUNUN KURUL
9/9/2009 · Kategori: Tarih Konulari
Kurtulus savasında cepheler ve anlasmalar, DÜZENLİ ORDUNUN KURULMASI, DOĞU CEPHESİ, GÜNEY CEPHESİ, BATI CEPHESİ, Londra Konferansı, Moskova Antlaşması, II. İnönü Savaşı, Kütahya - Eskişehir Savaşları, Sakarya Meydan Savaşı, büyük taarruz, Mudanya
A. DÜZENLİ ORDUNUN KURULMASI
TBMM açıldığı sırada ülkedeki tek düzenli askeri birlik doğudaki Kazım Karabekir komutasındaki 15. Kolordu idi. Bunun dışındaki askeri birlikler Mondros Ateşkes Antlaşması gereği terhis edilmişti. Batıda Yunanlılara, güneyde ise Fransızlara karşı
Kuva-yı Milliye birlikleri savaşıyordu.
Kuva-yi Milliye halkın içinden çıkmış, vatan ve yurt sevgisi ile düşmana karşı mücadele eden silahlı güçlerdi. Terhis edilen birçok subay ve asker Kuva-yı Milliye birliklerine katılmıştı. TBMM 1920 sonlarında Kuva-yi Milliye birliklerini kaldırıp düzenli ordu kurmaya karar verdi. Bunun başlıca nedenleri;
a. Kuva-yi Milliye birlikleri düşmana karşı başarıyla savaşıyordu. Ancak düşmanı tamamen durdurup yurttan atamıyordu.
b. Kuva-yi Milliye birlikleri kendi başına düzensiz bir şekilde hareket ediyordu. Çoğu zaman görevlendirilen değerli komutanları dinlemiyorlardı.
c. Kuva-yi Milliye birliklerinin yeterli askeri birikimi, bilgisi ve ağır silahları yoktu.
d. Kuva-yi Milliye birlikleri ihtiyaçlarını halktan karşılıyordu. Bu konuda bazan zor kullanıyor, bu da tepkilere neden oluyor, suçluları cezalandırma yöntemleri de ciddi sorunlara yol açıyordu.
Bütün bunlar devlet olma yolundaki TBMM'yi olumsuz etkiliyordu. Ülkede devlet otoritesini kurmak ve düşmanı yurttan atmak için düzenli ordunun kurulması gerekliydi. TBMM bu iş için İsmet ve Refet Beyleri görevlendirdi. Kısa sürede Batı Cephesi’nde düzenli ordu kuruldu. Düzenli orduya katılmak istemeyen Çerkez Ethem gibi bazı Kuva-yi Milliye şefleri ise isyan ettiler.
DOĞU CEPHESİ
B. DOĞU CEPHESİ
Ermenilerle Savaş ve Gümrü Antlaşması: İtilaf Devletleri Mondros Ateşkes Antlaşmasına Doğu Anadolu'nun Ermenilere verilmesini sağlayacak maddeler koydurmuşlardı. Sevr Antlaşması’nda da Doğu Anadolu'nun Ermenilere verilmesini kararlaştırmışlardı. Ermeniler Sevr Antlaşması’ndan sonra kendilerine vaat edilen toprakları almak üzere harekete geçtiler. Ermeni işgallerinin başlaması ve bölgedeki Türkleri katletmeye başlamaları üzerine TBMM'nin de onaylaması ile harekete geçen Kazım Karabekir Ermenileri yendi. Sarıkamış, Kars ve Iğdır kurtarıldı. Ermenilerin barış istemesi ile Gümrü Antlaşması yapıldı.
Buna göre;
a. Kars ve çevresi Türkiye'de kaldı. Ermeniler işgal ettikleri yerlerden çekildiler.
b. Ermeniler TBMM'yi tanıdılar ve Doğu Anadolu'ya yönelik toprak talebinden vazgeçtiler.
Gümrü Antlaşması ile; TBMM uluslar arası alanda ilk askeri ve siyasi başarısını kazandı. TBMM'yi tanıyan ilk devlet Ermenistan oldu. Ermenilerin toprak talebinden vazgeçmesi ile Sevr Antlaşması’nın uygulanma imkanı kalmadı. Ermeni sorunu büyük ölçüde çözüldü.
Gümrü Antlaşması’ndan hemen sonra Gürcistan da TBMM ile anlaşarak Batum ve Ardahan'ı Türkiye'ye geri verdi.
C. GÜNEY CEPHESİ
Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra Hatay, Adana, Mersin, Antep Urfa ve Maraş bölgesi Fransızlar tarafından işgal edilmişti. Fransızların bölgeye getirdiği Ermenilerin bölgede katliamlara girişmesi üzerine bölge halkı silahlı direnişe başladı. Fransızlar Maraş ve Urfa'dan çıkarıldı. Antep ise uzun süre kahramanca direndi. Adana ve Osmaniye'de de yenilgilere uğrayan Fransızlar, Türklerle baş edemeyeceklerini anladılar.
TBMM’nin kurduğu düzenli ordunun Batı Cephesi’nde Yunanlıları Sakarya Savaşı’nda yenmesi üzerine Fransa, TBMM ile Ankara Antlaşması’nı yaptı. Buna göre;
a. Hatay Fransa'nın yönetiminde kalacak, ancak, özerk bir yönetim kurulacak, resmi dil Türkçe olacak ve Türk parası geçerli olacaktı. (Fransa bu maddeyle dolaylı da olsa Hatay'ın Türkiye'nin bir parçası olduğunu kabul etmiştir).
b. Taraflar belirlenen sınırların kendi taraflarında genel af ilan edecektir.
Ankara Antlaşması ile; Güney Cephesi kapanmış, buradaki birlikler Batı Cephesi’ne kaydırılmış ve ilk kez bir İtilaf Devleti TBMM'yi tanımıştır. Bu durum Kurtuluş Savaşı’nın kazanılma yolunda olduğunu göstermektedir.
D. BATI CEPHESİ
1. I. İnönü Savaşı
Yunanlılar, yeni kurulan düzenli ordunun Çerkez Ethem'le uğraşmasından yararlanmak istediler. Düzenli ordu güçlenmeden onu yok etmek, Eskişehir ve Ankara'yı alarak TBMM'yi dağıtmak üzere 9 - 10 Ocak 1919'da İnönü mevzilerine saldırdılar. Ancak yenilerek geri çekildiler.
I. İnönü Savaşı’nın Sonucu
a. Düzenli ordu ilk başarısını kazandı. Yunanlılar Türk ordusunun bir vuruşta dağıtılamayacağını anladılar.
b. Savaştan sonra Çerkez Ethem isyanı da kolayca bastırıldı.
c. Türk halkının TBMM'ye ve düzenli orduya güveni arttı. Askere alım işlemleri hızlandı. Askerden kaçmalar azaldı.
d. Dış politikada olumlu gelişmelere yol açtı. İtilaf Devletleri Sevr Antlaşması’nı gözden geçirmek için Londra Konferansı’nı topladılar. Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması yapıldı.
e. İstiklal Marşı ve 1921 Anayasası’nın (Teşkilatı Esasi) kabul edilmesini kolaylaştı.
f. İsmet Bey generalliğe yükseltildi.
Londra Konferansı (21 Şubat - 12 Mart 1921)
İtilaf Devletleri TBMM'nin Doğu, Güney ve Batı Cephesi’nde kazandığı başarılar üzerine Sevr Antlaşması’nın uygulanamayacağını anladılar ve antlaşmayı gözden geçirmek üzere Londra'da bir konferans topladılar. Konferansa İstanbul Hükümeti yanında TBMM'yi de çağırmak zorunda kaldılar. Amaçları Sevr Antlaşması’nı biraz değiştirip Türk tarafına kabul ettirmekti.
Mustafa Kemal görüşmelerden bir sonuç çıkmayacağını biliyordu. Buna rağmen barış yanlısı olduğumuzu göstermek, Türk halkının haklılığını dünyaya duyurmak ve TBMM'nin uluslar arası alanda tanınmasını sağlamak için TBMM adına Bekir Sami Bey'in konferansa katılmasını destekledi.
İtilaf Devletleri konferansta Sevr Antlaşması’nı biraz değiştirip Türk tarafına kabul ettirmeye çalıştılar. Bu yüzden anlaşma sağlanamadı. Konferansın en önemli sonucu; İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi resmen tanıması ve “Türkler barış istemiyor” şeklindeki propagandaların etkisiz hale getirilmesi oldu.
Moskova Antlaşması (16 Mart 1921)
İtilaf Devletleri’nin Boğazları ele geçirmesi ve Anadolu'yu işgal etmesi Sovyet Rusya'nın güney sınırlarını tehdit ediyordu. TBMM de Sovyet Rusya'dan askeri malzeme almak, doğu sınırlarının güvenliğini sağlamak istiyordu.
TBMM'nin Ermeniler ve Gürcülerle anlaşması güneyde ve batıda başarılar kazanması üzerine iki taraf yakınlaşarak Moskova Antlaşması’nı imzaladı (16 Mart 1921).
Buna göre;
• Sovyet Rusya, TBMM'yi ve Misak-ı Milli'yi tanıyacak.
• Sovyet Rusya, TBMM'nin Gürcistan ve Ermenistan'la yaptığı antlaşmaları Batum'un Gürcistan'a verilmesi şartıyla tanıyacak.
• Taraflardan birinin tanımadığı uluslar arası bir antlaşmayı diğeri de tanımayacak.
• İki devlet arasında karşılıklı yardımlaşma sağlanacak.
Bu antlaşma ile ilk kez batılı ve büyük bir devlet TBMM'yi tanıdı. Sovyet Rusya Sevr Antlaşması’nın geçersizliğini kabul etti. Türkiye'nin doğu sınırının güvenliği sağlanarak buradaki birliklerden bir kısmı Batı Cephesi’ne kaydırıldı.
2. II. İnönü Savaşı
Londra Konferansı sonuçsuz kalınca İtilaf Devletleri’nin kışkırtmasıyla Yunanlılar yeniden saldırıya geçtiler. Amaçları Ankara'yı almak, TBMM'yi dağıtıp Sevr Antlaşmasını Türklere zorla kabul ettirmekti. Ancak 27 Mart - 1 Nisan tarihleri arasında yapılan II. İnönü Savaşı’nda yine yenildiler.
Bu savaş Türk halkının TBMM'ye ve düzenli orduya güvenini iyice artırdığı gibi İtalyanların da Anadolu'dan çekilmeye başlamalarında etkili oldu.
3. Kütahya - Eskişehir Savaşları
Yunanlılar II. İnönü yenilgisinden sonra iyice hazırlandılar. Anadolu'ya büyük kuvvetler getirdiler ve 10 - 24 Temmuz 1921'de büyük bir saldırı başlattılar. Henüz iyi hazırlanamamış olan Türk ordusu bu taarruz karşısında geriledi. Mustafa Kemal daha fazla kayıp verilmemesi için ordunun Sakarya'nın doğusuna çekilmesini istedi.
Bu olay mecliste sert tartışmalara yol açtı. Bazı milletvekilleri ümitsizliğe kapılarak meclisin Kayseri'ye taşınmasını, düzenli ordunun kaldırılarak yeniden Kuva-yi Milliye birliklerine dönülmesini istiyordu.
Mustafa Kemal ümitsiz değildi. Ona göre düşman yenilebilirdi. Bunun için çabuk kararlar verilmesi ve verilen kararların derhal yerine getirilmesi gerekli idi. Bu nedenle meclisin yetkileriyle birlikte başkomutanlık yetkisinin kendisine verilmesini istedi. Meclis de bu isteği kabul etti (5 Ağustos 1921).
Mustafa Kemal ordunun eksiklerini gidermek için Tekalif-i Milliye emirlerini yayınladı. (8 Ağustos 1921). Buna rağmen ordunun eksiklikleri giderilemedi.
4. Sakarya Meydan Savaşı (22 Ağustos - 11 Eylül 1921)
Yunanlılar Türk ordusunun hazırlanmasına fırsat vermemek için hemen taarruza geçtiler. Başlangıçta bazı başarılar kazandılar. Mustafa Kemal “Hattı (çizgi) müdafaa yoktur. Sathı(yüzey) müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk edilemez.” emrini verdi. Sonunda Yunanlılar yenildi.
Sakarya Savaşı’nın Sonuçları
a. Yunanlıların Türk ordusunu yok etme, Ankara'yı alma ve Sevr'i Türklere kabul ettirme hayalleri sona erdi. Yunanlılar savunmaya geçti. Türk ordusu da taarruz hazırlıklarına başladı.
b. Halkın TBMM'ye ve orduya güveni tam olarak sağlandı. II. Viyana ile başlayan geri çekilme sona erdi.
c. TBMM Mustafa Kemal'e mareşallik rütbesi ve gazilik unvanı, Fevzi Çakmak’a da mareşallik rütbesi verdi.
d. Dış politikada olumlu gelişmeler oldu. Kafkas cumhuriyetleri ile Kars, Fransa ile Ankara Antlaşması yapıldı. Böylece doğu ve güneydeki birlikler Batı Cephesi’ne kaydırıldı. İtilaf Devletleri TBMM'ye ateşkes ve barış önerisinde bulundu.
Kars Antlaşması: Sakarya zaferi üzerine Sovyet Rusya TBMM ile ilişkileri iyice geliştirmek ve aradaki sorunları tamamen çözmek için Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan'ı TBMM ile anlaşmaya zorladı. Moskova Antlaşması’nın bir tekrarı olan Kars Antlaşması yapıldı. Böylece doğu sınırı kesinlik kazandı.
Ankara Antlaşması: Fransa güneydeki şiddetli halk direnişi ve TBMM’nin başarıları üzerine TBMM ile Ankara Antlaşması’nı yaptı. Bu antlaşma ile ilk kez bir İtilaf Devleti TBMM'yi tanıdı. Hatay dışında bugünkü Suriye sınırımız çizildi. (Güney Cephesi konusunda anlatıldı)
5. Büyük Taarruz (26 Ağustos - 12 Eylül 1921)
Sakarya Meydan Savaşı'ndan sonra başlayan taarruz hazırlıkları bir yıl sürdü. Sonunda hazırlıklarını tamamlayan Türk ordusu 26 Ağustos 1922'de taarruza geçti. Aslıhanlar ve Dumlupınar dolaylarında yapılan Başkomutanlık Meydan Savaşı'nda Yunan ordusunun büyük kısmı imha edildi. Türk ordusu 9 Eylülde İzmir'e girdi. 18 Eylülde tüm Anadolu Yunanlılardan temizlendi.
6. Mudanya Ateşkes Antlaşması
Yunanlıların Anadolu'dan atılmasıyla sıra İstanbul, Boğazlar ve Trakya'nın kurtarılmasına gelmişti. İtilaf Devletleri bir
savaşı göze alamayarak ateşkes önerdiler. Türkiye'yi İsmet Paşa'nın temsil ettiği görüşmeler sonunda Mudanya Ateşkes Antlaşması yapıldı.
Buna göre;
a. İstanbul'un yönetimi TBMM'ye bırakılacak.
b. Doğu Trakya'nın yönetimi bir ay içinde TBMM'ye bırakılacak. TBMM buraya sekizbin asker geçirebilecek.
c. Barış yapılana kadar İstanbul ve Boğazlarda bir miktar İtilaf kuvveti kalacak.
d. Türk - Yunan savaşı duracak.
Bu antlaşmayla, Milli Mücadelede savaşlar dönemi sona erdi. İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya savaş yapılmadan kurtarıldı. İtilaf Devletleri İstanbul'un yönetimini TBMM'ye bırakmakla İstanbul Hükümeti’ni yok saydılar.
7. Lozan Barış Antlaşması
Mudanya'dan sonra, yapılacak barış görüşmelerinin tarafsız ülke gerekçesi ile İsviçre'nin Lozan kentinde yapılması kararlaştırıldı. İtilaf Devletleri Türk tarafını bölmek için TBMM ile birlikte İstanbul Hükümeti’ni de Lozan'a çağırdılar.
Bunun üzerine TBMM. 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırarak İtilaf Devletleri’nin planını bozdu. Türkiye adına görüşmelere İsmet Paşa katıldı.
Yapılan uzun ve çetin görüşmeler sonunda 24 Temmuz 1923'te Lozan Barış Antlaşması imzalandı.
Buna göre;
a. Türk - Yunan sınırı Meriç nehri olacak. Yalnız Yunanistan Karağaç'ı savaş tazminatı olarak Türkiye'ye verecek. Gökçeada ve Bozcaada dışındaki ege adaları Yunanistan'da kalacak.
b. Irak sınırı İngiltere ile Türkiye arasında yapılacak görüşmeler sonunda belirlenecek. Güney sınırı Ankara, doğu sınırı ise Kars Antlaşması’nda belirlenen şekilde olacak.
c. Boğazlar bütün ticaret gemilerine açık olacak, yönetimi için Türkiye'nin başkanlığında uluslar arası bir kurul oluşturulacak. Boğazlar silahlandırılmayacak.
d. Kapitülasyonlar kaldırılacak.
e. Azınlıklar Türk vatandaşı sayılacak. İstanbul dışındaki Türkiye Rumları ile Batı Trakya dışındaki Yunanistan Türkleri yer değiştirecek. Patrikhane İstanbul'da kalacak.
f. Osmanlı borçları, ayrılan devletlerle Türkiye arasında paylaşılarak ödenecek.
Lozan Barış Antlaşması ile;
• Yeni Türk devletini bütün dünya devletleri tanıdı. Sevr Antlaşması geçersiz hale geldi.
• Ekonomik gelişmemizi engelleyen kapitülasyonlar kaldırıldı. Azınlık sorunu çözüldü. Osmanlı borçları sorunu çözüldü.
• Antlaşmadan sonra İtilaf Devletleri askerleri İstanbul'u boşalttı. Böylece geldikleri gibi gittiler.
Bütün bunlara rağmen Irak sınırı belirlenemedi. Boğazlarla ilgili maddeler Türkiye'nin egemenlik haklarını kısıtladı
Tarih dersi soru bankası,tarih dersi test soruları,İNKILAPLAR VE
7/9/2009 · Kategori: Tarih Konulari
Tarih dersi soru bankası,tarih dersi test soruları,İNKILAPLAR VE İNKILAPLARIN ÖZELLİKLERİ İLE İLGİLİ TEST SORULARI
İNKILAPLAR VE İNKILAPLARIN ÖZELLİKLERİ İLE İLGİLİ TEST SORULARI (1) (TC İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ İLE İLGİLİ TEST SORULARI, SORU BANKASI)
1. M. Kemâl, 9 Eylül 1923’te Halk Fırkası’nı kurmuştur. Bu partinin de desteği ile Ankara başkent ilân edilmiştir? Ayrıca, cumhuriyet rejimine geçilmesinde de etkili olmuştur.
Buna göre, M. Kemâl, sözü geçen partiyi kurmakla en çok, aşağıdakilerden hangisini amaçlamıştır?
A)İnkılâpları gerçekleştirecek kadroyu tek çatı altında toplamak
B)İnkılâp karşıtlarının bir parti kurmasını engellemeyi
C)Toplumda ikiliklerin çıkmasını önlemeyi
D)Tam bağımsızlığı gerçekleştirmeyi
E)Çok partili hayatın oluşmasını sağlamayı
2. 1928’de, anayasadaki, “Devletin resmî dîni İslâmdır” maddesinin çıkartılmasının en önemli sonucu, aşağıdakilerden hangisidir?
A)Hukukî alanda din ayrımının sona ermesi
B)Rejim tartışmalarının bitirilmesi
C)Anayasanın lâikleşmesi konusunda önemli bir adımın atılması
D)Toplumdaki dînî çatışmaların sona ermesi
E)Atatürk ilkelerinin anayasada yer alması
3. I.Kabotaj Kanunu’nun çıkartılması
II.Milâdı Takvim’e geçilmesi
III.Boğazların uluslar arası ticarete açılması
IV.Saat, ölçü ve rakamların değiştirilmesi
V.Teşvik-i Sanayi Kanunu’nun çıkartılması
Yukarıdakilerden hangileri, Batılı devletlerle ekonomik ilişkileri düzenlemek ve kolaylaştırmak amacıyla yapılmıştır?
A)III-V B)II-IV C)IV-V D)I-III E)II-V
4. Aşağıdakilerden hangisi, II. TBMM’nin gerçekleştirdiği ilk inkılâptır?
A)Saltanatın kaldırılması
B)Cumhuriyet’in ilân edilmesi
C)Yeni Türk harflerinin kabûl edilmesi
D)Halifeliğin kaldırılması
E)Medenî Kanun’un uygulamaya konulması
5. I.Şeriye ve Evkaf Vekâleti’nin kaldırılması
II.Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabûl edilmesi
III.Medenî Kanun’un kabûl edilmesi
IV.Tekke ve Zâviyelerin kapatılması
Yukarıda verilenlerden lâiklik çalışmalarıyla ilgili olmayan gelişme, aşağıdakilerden hangisidir?
A)Din ve devlet işlerinin ayrılması
B)Eğitimde lâikleşme sürecinin başlaması
C)Ordunun siyâsetten ayrılması
D)Hukuk sisteminin lâikleşmesi
E)Çağdaş bir Türk toplumunun oluşması
6. I.Eğitimde ikiliğe son vermek
II.Eğitimde çağdaşlaşmak
III.Eğitimde lâikliği sağlamak
Yukarıdaki amaçları gerçekleştirmeye yönelik en önemli ilk inkılâp, aşağıdakilerden hangisidir?
A)Şeriye ve Evkaf Vekâleti’nin kaldırılması
B)Tekke ve Zâviyelerin kapatılması
C)Maarif Teşkilâtı Kanunu’nun çıkarılması
D)Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabûl edilmesi
E)Üniversitelerin açılması
7. I.Türklerin sarı ırktan olduğuna ilişkin Avrupa’daki yanlış bilgiler
II.Türk toprakları üzerinde yabancıların târihî iddiaları
Yukarıdaki asılsız târih tezlerini çürütmek ve Kurtuluş Savaşı’nın kültürel alanda devamını sağlamak için, aşağıdakilerden hangisi gerçekleştirilmiştir?
A)Yeni Türk harfleri kabûl edilmiştir
B)Türk Dil Kurumu açılmıştır
C)Türk Tarih Kurumu açılmıştır
D)Tevhid-i Tedrisat kanunu çıkartılmıştır
E)Halk Evleri kurulmuştur
8. 1.İzmir İktisat Kongresi (18 Şubat – 4 Mart 1923) kararları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A)Ham maddesi yurt içinde yetişen sanayi dalları kurulmalıdır
B)Özel teşebbüse kredi sağlayacak bir devlet bankası kurulmalıdır
C)Dış borçlanmaya gidilerek, yabancı işletmelerin kurulması sağlanmalıdır
D)Küçük çaplı işletmelerden hızla büyük işletmelere geçilmelidir
E)Özel sektör devlet tarafından desteklenmelidir
9. I.1929 Dünya Ekonomik Krizi’nin yaşanması
II.Özel sektörün başarısız olması
Yukarıdaki gelişmeler, aşağıdakilerden hangisinin hazırlayıcısı olmuştur?
A)Teşvik-i Sanayi Kanunu’nun çıkarılmasının
B)Devlet bankalarının açılmasının
C)Duyûn-u Umûmîye İdâresi’nin kapatılmasının
D)Devletçilik ilkesinin uygulanmasının
E)Âşâr vergisinin kaldırılmasının
10.Aşağıdakilerden hangisiyle, hukukî alandaki ikilikler sona ermiştir?
A)Tevhid-i Tedrisat kanunu’nun çıkartılmasıyla
B)Medenî Kanun’un kabûl edilmesiyle
C)Ölçü birimlerinin değiştirilmesiyle
D)Medreselerin kapatılmasıyla
E)Soyadı Kanunu’nun kabûl edilmesiyle
11.Aşağıdakilerden hangisi, Medenî Kanun ile ulaşılmak istenen amaçlar arasında yer almaz?
A)Din ve mezhep çatışmalarını sona erdirmek
B)Hukuk birliğini sağlamak
C)Siyâsî açıdan kadın – erkek eşitliğini sağlamak
D)Azınlıklara tanınan hukukî ayrıcalıklara son vermek
E)Hukukî alanda çağdaşlaşmak
12.Aşağıdakilerden hangisi, lâiklik ilkesini gerçekleştirmek için yapılan inkılâp hareketleri arasında yer almaz?
A)Şeriye ve Evkaf Vekâleti’nin kaldırılması
B)Tekke ve zâviyelerin kapatılması
C)Tevhid-i tedrisat Kanunu’nun kabûl edilmesi
D)Soyadı Kanunu’nun çıkartılması
E)Maarif Teşkilâtı Hakkında Kanun’un kabûl edilmesi
13.Türkiye’de eğitim alanında lâikleşme çalışmalarını başlatan ilk gelişme, aşağıdakilerden hangisidir?
A)Tekke ve zâviyelerin kapatılması
B)Medreselerin kapatılması
C)Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun çıkartılması
D)Yeni Türk alfabesinin kabûl edilmesi
E)Batı tarzı üniversitelerin açılması
14.1934’te “Hacı, Hoca, Molla, Efendi” gibi unvanlar kaldırılmıştır.
Bu kanun, aynı yıl çıkartılan aşağıdaki hangi kanunun devamı niteliğindedir?
A)Medenî Kanun’un D)Soyadı Kanunu’nun
B)Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun E)Kılık – kıyafet Kanunu’nun
C)Takrir-i Sükûn Kanunu’nun
15.I.Evlenme hakkı
II.Miras hakkı
III.Meslek seçme hakkı
IV.Seçme ve seçilme hakkı
V.Eğitim hakkı
Yukarıdakilerden hangisi, Türk kadınının pek çok Avrupalı hemcinsinden daha önce sahip olduğu bir haktır?
A)I B)II C)III D)IV E)V
16.Cumhuriyetin ilk yıllarında azınlıkların hukukî düzeninde patrikhaneler önemli bir rol oynamıştır. Ayrıca Müslümanların da mezhep farkları hukuk sisteminde sorunlara sebep olmuştur.
Yukarıdaki hukukî sorunların çözümlenerek hukuk birliğinin kurulmasını sağlayan gelişme, aşağıdakilerden hangisidir?
A)Halifeliğin kaldırılması
B)Medenî Kanun’un kabûl edilmesi
C)Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabûl edilmesi
D)Kadınlara siyâsî haklar verilmesi
E)Medreselerin kapatılması
17.Tarımın geliştirilmesi ve köylünün durumunun iyileştirilmesi için düşünülen, ancak günümüze kadar tam uygulanamayan inkılâp, aşağıdakilerden hangisidir?
A)Tarım Kredi Kooperatiflerinin kurulması
B)Köylüye destek amaçlı devlet bankası açılması
C)Yüksek Ziraat Enstitülerinin açılması
D)Âşâr vergisinin kaldırılması
E)Toprak reformunun yapılması
18.I.Rejim konusundaki tartışmalar büyük ölçüde sona ermiştir
II.Kabine sistemine geçilmiştir
III.Devlet başkanlığı sorunu çözümlenmiştir
Yukarıdaki bilgiler aşağıdaki inkılâplardan hangisinin sonuçları arasında yer alır?
A)Saltanatın kaldırılmasının
B)Cumhuriyetin ilân edilmesinin
C)Halifeliğin kaldırılmasının
D)Medenî Kanun’un kabûl edilmesinin
E)Çok partili hayata geçilmesinin
19.Aşağıdaki inkılâp hareketlerinden hangisinin amacı yanlış verilmiştir?
İnkılâp Amaç
A)Maarif teşkilâtı -Eğitimde lâikleşmekHakkında Kanun
B)Medenî Kanun -Hukuk birliğini gerçekleştirmek
C)Şeriye ve Evkaf Vekâleti’nin - Eğitim – öğretim birliğini kapatılması sağlamak
D)Halifeliğin kaldırılması - Yönetimde lâikleşmek
E)Tekke ve zâviyelerin kapatılması - Toplumsal yapılanmayı çağdaşlaştırmak
20.Cumhuriyetin ilk yıllarında, hukukî alandaki bazı sorunlar sebebiyle bu alanda çalışmalar yapılmıştır. Gelişmiş bir hukuk düzeni oluşturmak amacıyla başlatılan çalışmalarda, Batı’daki gelişmiş hukuk sistemleri Türk toplumunun ihtiyaç ve koşullarına göre düzenlenmiştir.
Aşağıda verilen devlet ve onlardan alınan kanunların eşleştirmesi hangisinde yanlış olarak verilmiştir?
A)İngiltere – İdare Hukuku
B)Almanya – Ceza mahkemeleri Usulü Kanunu
C)İtalya – Ceza Kanunu
D)İsviçre – Medenî Kanun
E)İsviçre – Hukuk Mahkemeleri Usulü Kanunu
Cevap Anahtarı:
1-A 11-C
2-C 12-D
3-B 13-C
4-B 14-D
5-C 15-D
6-D 16-B
7-C 17-E
8-C 18-B
9-D 19-C
10-B 20-B
Tarih dersi soru bankası,tarih dersi test soruları,Tarih dersi i
7/9/2009 · Kategori: Tarih Konulari
Tarih dersi soru bankası,tarih dersi test soruları,Tarih dersi ile ilgili sınav,ATATÜRK İLKELERİ VE ATATÜRK İLKELERİNİN ÖZELLİKLERİ İLE İLGİLİ TEST SORULARI ATATÜRK İLKELERİ VE ATATÜRK İLKELERİNİN ÖZELLİKLERİ İLE İLGİLİ TEST SORULARI (1) (TC İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ İLE İLGİLİ TEST SORULARI, SORU BANKASI) 1. Cumhuriyetçilik ilkesi ile ilgili doğru veya yanlış bazı yargılar şunlardır: I. Halkçılık ile yakından ilgilidir. II. Belli bir grubun devleti anlamındadır. III. Ulusal egemenliğe dayalıdır. IV. Milliyetçilik ile bütünleşir. V. Laiklik ilkesini de beraberinde getirir. Bu yargılardan hangileri doğrudur? A) I ve II B) III ve V C) II ve V D) I, III ve IV E) I, II ve V 2. Aşağıdakilerden hangisi, Atatürk'ün cumhuriyet ve cumhuriyetçilik anlayışı ile bağdaşan kavramlardan biri değildir? A) Demokrasi B) Ulusal egemenlik C) Bağımsızlık D) Halkçılık E) Ümmetçilik 3. Cumhuriyet döneminde; I. Latin harfleri kabul edilmiştir. II. Yeni rakamlar kullanılmaya başlanmıştır. III. Türk Dil Kurumu açılmıştır. IV. Türk tarihi bilimsel olarak araştırılmaya başlanmıştır. Bunlardan hangileri, milliyetçilik anlayışını geliştirme çabaları içinde gösterilemez? A) III ve IV B) Yalnız I C) I ve II D) Yalnız II E) II ve III 4. 1934 yılında kabul edilen bir kanunla, kişi adlarının yanında kullanılan ve toplum içindeki bazı derece ve ayrıcalık durumlarını belirten unvanlar kaldırıldı. Bu yenilik yeni Türk devletinin öncelikle hangi özelliğini gösterir? A) Halkçı olma B) Cumhuriyetçi olma C) Laik olma D) Ulusal olma E) Devletçi olma 5. Halkçılık; Türk toplumunun eşit haklara sahip olmasını amaçlayan bir ilkedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisinin halkçılık ilkesine uygun olmadığı söylenebilir? A) Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesi B) Kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanınması C) İlköğretimin zorunlu ve devlet okullarında parasız olması D) Azınlıkların medeni hukukla ilgili işlemlerinin patrikhaneler aracılığıyla yürütülmesi E) Aşar vergisinin kaldırılması 6. Laiklik ilkesinin esası din ve devlet işlerinin ayrılmasını sağlamak, din ve inanç özgürlüğü getirmektir. Bu tanıma göre aşağıdakilerden hangisi laiklik ilkesinden beklenen sonuçlardan biri olamaz? A) Din ve mezhep çatışmalarını önlemek B) İbadetlerin güven içinde yapılmasını sağlamak C) Dinin çıkar aracı olarak kullanılmasını önlemek D) Topluma çağdaş nitelik kazandırmak E) Harf devriminin benimsenmesini sağlamak 7. Yeni Türk devleti sanayinin gelişmesi için Teşvik-i Sanayii Kanunu'nu uygulamış ancak bundan bir sonuç alınamayınca devletçilik ilkesi doğrultusunda ekonomik atılımlar gerçekleştirmiştir. Bu açıklamaya göre, devletçilik ilkesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir? A) Sanayinin gelişmesini sağlamak B) Özel sektörü ortadan kaldırmak C) Yabancı sermayeden yararlanmak D) Dış ticareti denetlemek E) Özel sektörle birlikte tarımsal kalkınmayı sağlamak 8. Atatürk inkılapları, günün koşullarına göre kendini yenileyen ve sürekli gelişmeyi amaçlayan bir düşünce sistemi üzerine kurulmuştur. Bu açıklamaya göre, aşağıdakilerden hangisi inkılapçılık anlayışına uygun değildir? A) Çağdaş eğitim sistemiyle ilgili yasalar çıkarmak B) Teknolojik gelişmelere uyum sağlamak C) Halka eşit bir şekilde seçme ve seçilme hakkı tanımak D) Hukukun üstünlüğü ilkesini uygulamak E) Kendi ulusunu diğer uluslardan üstün görmek 9. Cumhuriyetin ilanından sonra gerçekleştirilen uygulamalardan bazıları şunlardır: I. Halifeliğin kaldırılması II. Türk Tarih ve Türk Dil Kurumlarının oluşturulması III. Bilime ve çağa uygun sürekli gelişen yenilikler yapılması Bu uygulamaların Atatürk ilkeleriyle ilişkisi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? I II III A) Cumhuriyetçilik Laiklik İnkılapçılık B) Laiklik Milliyetçilik Halkçılık C) Halkçılık Devletçilik Cumhuriyetçilik D) Laiklik Milliyetçilik inkılapçılık E) Cumhuriyetçilik inkılapçılık Milliyetçilik 10. Aşağıdakilerden hangisi ulusal egemenlik ilkesiyle bağdaştırılamaz? A) Yöneticilerin seçimle belirlenmesi B) Ekonominin yabancı sermaye denetiminde olması C) Herkesin yasalar karşısında eşit tutulması D) Yönetimin temel yasalara dayandırılması E) Kişi haklarının güvence altına alınması 11. Amasya Genelgesi'nin yayınlanmasından sonra Anadolu'nun çeşitli yerlerinden gelen temsilciler, Sivas'ta toplanan kongrede, işgallere karşı mücadele edilmesi kararı almışlardır. Bu durum, Atatürk'ün aşağıdaki ilkelerinden hangisinin Türk ulusunca benimsenmiş olduğunun göstergesidir? A) Yurtta barış, dünyada barış B) Ulusal egemenlik C) Bağımsızlık D) Akılcılık ve bilimsellik E) Laiklik 12. - "Savaş zorunlu ve hayati olmalıdır. Öldüreceğiz diyenlere karşı ölmeyeceğiz diye savaşa girebiliriz. Ancak, millet hayatı tehlikede değilse savaş cinayettir." Atatürk bu sözleriyle aşağıdaki ilkelerden hangisinin önemini vurgulamaktadır? A) Akılcılık ve bilimsellik B) Çağdaşlık ve batılılaşma C) Ulusal egemenlik D) Yurtta ve dünyada barış E) Milli birlik ve beraberlik CEVAP ANAHTARI________ 1. D 2. E 3. C 4. A 5. D 6. E 7. A 8. E 9. D 10. B 11. C 12. D
Tarih dersi soru bankası,tarih dersi test soruları,DIŞ POLİTİKA
7/9/2009 · Kategori: Tarih Konulari
Tarih dersi soru bankası,tarih dersi test soruları,DIŞ POLİTİKA VE ATATÜRK İLKELERİ İLE İLGİLİ TEST SORULARI DIŞ POLİTİKA VE ATATÜRK İLKELERİ İLE İLGİLİ TEST SORULARI (1) (TC İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ İLE İLGİLİ TEST SORULARI, SORU BANKASI) 1. Mustafa Kemal, Kurtuluş Savaşı'na önderlik yaparak yurdumuzu işgalden kurtardı. Cumhuriyet esasına dayalı yeni bir devlet kurulmasına öncülük yaptı. Yeni Türk devletinin izlediği dış politikanın esası aşağıdakilerden hangisidir? A) Birleşmiş Milletler'in isteklerini gerçekleştirmek B) Akdeniz'de üstün durumda olmak C) Ulusal sınırlar içinde bağımsız yaşamak D) Komşu ülkelerin istekleri doğrultusunda sınırları belirlemek E) Yayılmacı bir siyaset izlemek 2. Türkiye Cumhuriyeti Türkiye, bağımsız bir devlet olarak kendi vatandaşlarının eğitiminden sorumludur." ilkesi doğrultusunda, aşağıdakilerden hangisini görüşme konusu yapmayacağını açıklamıştır? A) Yabancı okullar B) Medreselerin kapatılması C) Üniversiteler Kanunu D) Tekke ve Zaviyelerin kapatılması E) Maarif Teşkilatı ile ilgili kanun 3. "Dış siyasette güçlü ve sözü geçer olmanın önkoşulu içte de güçlü olmaktır." Türkiye'de cumhuriyet döneminde; I. Yabancı okullar II. Musul III. Boğazlar gibi sorunlardan hangilerinin çözümü, bu yargıya olumsuz örnek oluşturmaktadır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I, II ve III E) Yalnız III 4. "Sömürgecilik ve emperyalizm ortadan kalkmalı ve yerlerine uluslararasında renk, ulus, din ve dil ayrımı gözetmeyen bir uyum ve işbirliği egemen olmalıdır." Atatürk'ün bu konuşmasında, Almanya ve İtalya'nın aşağıdaki özelliklerinden hangisine karşı bir tepki olduğu söylenemez? A) Saldırgan politikalar izlemeleri B) Sömürgecilik yarışını hızlandırmaları C) Dünya barışını tehlikeye düşürmeleri D) Milletler Cemiyeti üyesi olmaları E) İnsan haklarına ters düşen uygulamalar yapmaları 5. Türkiye'de Atatürk döneminde dış politikada yaşanan gelişmelerden bazıları şunlardır; . I. 1932'de Milletler Cemiyeti'ne üye olmuştur. II. 1934'te Balkan Antantı'nın 1937'de Sadabad Paktı'nın kurulmasına öncülük yapmıştır. III. 1936'da Montrö Sözleşmesi ile Boğazların yönetimini üstlenmiştir. Bunlardan hangileri, "Misak-ı Milli" ilkelerinin gerçekleştirilmesine yönelik girişimlerdir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III 6. Almanya ve İtalya'nın saldırgan politikalar izlemesi sonucu Fransa, Suriye üzerindeki manda yönetimini kaldırmak zorunda kaldı. Bu karar, aşağıdakilerden hangisinin çözümünde etkili olmuştur? A) Savaş tazminatı B) Musul sorunu C) Dış borçlar D) Nüfus değişimi E) Hatay sorunu 7. Cumhuriyet; halkın kendi iradesiyle seçtiği kişiler aracılığıyla yönetilmesidir. Bu tanıma göre, aşağıdakilerden hangisi cumhuriyetçilik ilkesi doğrultusunda yapılan çalışmalardan biri değildir? A) TBMM'nin açılması B) Eğitim ve sağlık hizmetlerinin devlet tarafından yürütülmesi C) Teşkilat-ı Esasi'ye Kanunu'nun kabul edilmesi D) Saltanatın kaldırılması E) Siyasi partilerin kurulması 8. Yeni Türk devletinde cumhuriyet döneminde görülen; I. Medeni Kanunun kabul edilmesi II. Türk Dil Kurumu'nun kurulması III. Ağırlık ve uzunluk ölçülerinin değiştirilmesi IV. Tekke ve Zaviyelerin kapatılması V. Öğretimin birleştirilmesi VI. Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesi gibi gelişmelerden hangileri "milliyetçilik" ile doğrudan ilişkilidir? A) I ve II B) III ve IV C) V ve VI D) I ve VI E) II ve V 9. Yeni Türk devletinde; I. 10 Nisan 1928'de Anayasa'dan "Devletin dini İslam’dır." maddesinin çıkarılması II. 1934'te çıkarılan bir yasa ile toplumsal sınıf ve ayrıcalıkları belirten unvanların yasaklanması gibi inkılaplar, aşağıdaki ilkelerden hangileri doğrultusunda gerçekleştirilmiştir? I II A) Milliyetçilik Devletçilik B) Laiklik Halkçılık C) Halkçılık Cumhuriyetçilik D) Cumhuriyetçilik Laiklik E) Laiklik Milliyetçilik 10. Yeni Türk devletinde; I. Halkın kanunlar önünde eşit olması II. Eğitim, sağlık ve sosyal hizmetlerin herkese eşit olarak götürülmesi III. Yönetime tüm halkın katılması gibi özellikler Atatürk ilkelerinden hangisi ile ilgilidir? A) Halkçılık B) Milliyetçilik C) Devletçilik D) Laiklik E) Akılcılık ve bilimsellik 11. Atatürk, aşağıdaki ilkelerden hangisiyle gelecekte kendisinin de aşılmasının yolunu göstermiş, devlet ve toplum yapısının sürekli olarak yenilenmesi gerektiğine işaret etmiştir? A) Laiklik B) Devletçilik C) Ulusçuluk D) Cumhuriyetçilik E) İnkılapçılık 12. Yeni Türk devleti'nde, I. Medeni Kanunun kabulü II. Harf inkılabı III. Türk Tarih Kurumu'nun açılması IV. Dil inkılabı V. Kılık kıyafet inkılabı gibi inkılaplardan hangileri "çağdaşlaşma ve batılılaşma" ilkesine yöneliktir? A) I, II ve V B) I, II ve IV C) II, III ve IV D) III, IV ve V E) I, II ve III CEVAP ANAHTARI 1. C 2. A 3. B 4. D 5. C 6. E 7. B 8. E 9. B 10. A 11. E 12. A
Tarih dersi soru bankası,tarih dersi test soruları,ÇOK PARTİLİ D
7/9/2009 · Kategori: Tarih Konulari
ÇOK PARTİLİ DÖNEME GEÇİŞ DENEMELERİ, ATATÜRK DÖNEMİ’NDE TÜRKİYE’NİN DIŞ POLİTİKASI İLE İLGİLİ TEST SORULARI (1) (TC İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ İLE İLGİLİ TEST SORULARI, SORU BANKASI)
1. Aşağıdakilerden hangisi II.TBMM’nin gerçekleştirdiği uygulamalardan biri değildir?
A)Cumhuriyetin ilân edilmesi
B)Halifeliğin kaldırılması
C)Ankara’nın başkent olması
D)Lozan Antlaşması’nın onaylanması
E)Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun çıkartılması
2. Liberal ekonominin Türkiye için daha yararlı olduğunu savunan Cumhuriyetçilerin, “Devletçilik” ilkesini hayata geçirmelerinin sebebi, aşağıdakilerden hangisidir?
A)Millî birlik ve beraberliğin sağlanmasının gecikmesi
B)Özel teşebbüsün sanayileşmeyi gerçekleştirememesi
C)Lâik devlet kurumlarının oturtulamaması
D)Dışa bağımlılıktan kurtulmak istenmesi
E)Ham madde kaynaklarının yetersiz olması
3. Atatürk Dönemi’nde çoğulcu demokrasinin gerçekleşebilmesi için, bizzat onun isteği ile siyâsî parti kuran devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?
A)Ali Fethi (Okyar) C)Celâl (Bayar) E) Kâzım (Karabekir)
B)Adnan (Adıvar) D)Fevzi (Çakmak)
4. İç ve dış sebepleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin Şeyh Sait İsyânı’nın çıkışında etkili olduğu söylenemez?
A)TBMM’nin açılmasını engellemek
B)Cumhuriyet yönetiminin yerine eski düzene geri dönmek
C)Musul çevresinin Irak’a bırakılmasını sağlamak
D)Lâik amaçlı inkılâplara engel olmak
E)TBMM’yi ve Atatürk’ü halkın gözünden düşürmek
5. I.Patrikhanelerin din dışındaki görevleri sona erdirildi
II “Ümmet” toplumundan “Millet” toplumuna geçildi
III.Çağdaş-lâik hukuk kuralları uygulandı
Yukarıdaki gelişmeler, aşağıdakilerden hangisinin sonucudur?
A)Lozan Antlaşması’nın
B)Medenî Kanun’un kabûlünün
C)1924 Anayasası’nın
D)Halifeliğin kaldırılmasının
E)Şeriye ve Evkaf Vekâleti’nin kapatılmasının
6. Aşağıdakilerden hangisi, diğerlerinden sonra gerçekleştirilmiştir?
A)Ölçü aletlerinin değiştirilmesi
B)Osmanlı Hanedanı’nın yurt dışına çıkartılması
C)Takrir-i Sükûn Kanunu’nun hazırlanması
D)Medenî kanun’un uygulamaya konulması
E)I.Beş Yıllık kalkınma Plânı’nın uygulanması
7. Aşağıdaki kanunlardan hangisi, 3 Mart 1924’te kabûl edilmiştir?
A)Takrir-i Sükûn D)Tevhid-i Tedrisat
B)Teşvik-i Sanayi E)Hıyanet-i vataniye
C)Ceza Muhakemeleri Usulü
8. Cumhuriyetin ilân edilmesi ile Kabine Sistemi’ne geçilmiş, Meclis Başkanlığı ve Başbakanlık görevleri birbirinden ayrılmıştır.
Bu görevleri üstlenen ilk kişiler aşağıdakilerden hangisidir?
Meclis Başkanı Başbakan
A)İsmet (İnönü) - İsmet (İnönü)
B)M. Kemâl (Atatürk) - Fevzi (Çakmak)
C)Ali Fethi (Okyar) - Celâl (Bayar)
D)Ali Fethi (Okyar) - İsmet (İnönü)
E)Ali Fuat (Cebesoy) - Kâzım (Karabekir)
9. Aşağıdakilerden hangisi II.TBMM’nin gerçekleştirdiği uygulamalardan biri değildir?
A)Ankara’nın başkent olması
B)Lozan Antlaşması’nın onaylanması
C)1924 Anayasası’nın kabûl edilmesi
D)İstiklâl Marşı’nın kabûl edilmesi
E)Çok partili hayata geçiş denemesinin yapılması
10.Toplumsal hayatın düzenlenmesi için gerçekleştirilen inkılâplar ile ait oldukları târih, aşağıdakilerden hangisinde yanlış olarak eşleştirilmiştir?
İnkılâp Târih
A)Kıyafet Kanunu’nun kabûl edilmesi -25 Kasım 1925
B)Milâdî Takvim’in uygulamaya konulması -1 Ocak 1926
C)Uluslar arası takvimin uygulanması -1 Ocak 1926
D)Soyadı Kanunu’nun çıkartılması -20 Mayıs 1926
E)Ölçü birimlerinin değiştirilmesi -1 Nisan 1931
11.Cumhuriyet rejimi ile ulusal egemenliğe dayalı devlet sistemi benimsenmiştir.
Türkiye’de bu değişikliğin kolayca gerçekleşmesine ortam hazırlayan uygulama, aşağıdakilerden hangisidir?
A)Halifeliğin kaldırılması
B)Tekke, zâviye ve türbelerin kapatılması
C)hukuk birliğinin sağlanması (Medenî kanun)
D)TBMM’nin açılması
E)Şeriye ve Evkaf Vekâleti’nin kaldırılması
12.Osmanlı eğitim anlayışı, yeni Türk devleti’nde sürdürülmemiş, “Millî Eğitim” anlayışı benimsenmiştir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi, Cumhuriyet Dönemi’nde uygulanan eğitim politikası ile ilgili bir amaç değildir?
A)Yabancı okulları Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlamak
B)Lozan Konferansı’nda Avrupa devletleri tarafından belirlenen kurallara uygun eğitim sistemine geçmek
C)Eğitimde eşitlik ilkesini yerleştirmek
D)Millî târih bilinci ve millî dil politikası oluşturmak
E)Çağdaş, lâik ve evrensel bir eğitim politikası uygulamak
13.Yeni Türk Devleti’nin kabûl ettiği kanunlarla bağlantılı olduğu olaylar karşılaştırıldığında, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlış olur?
Kanun Uygulama
A)Tekâlif- Millîye - Ordunun ihtiyacının karşılanması
B)Tevhid-i Tedrisat - Medreselerin kapatılması
C)Teşvik-i Sanayi - Özel sektörün desteklenmesi
D)1924 Anayasası - Cumhuriyet rejimine geçilmesi
E)Takrir-i Sükûn - Çok partili denemelerin ertelenmesi
14.I.Türk Tarih kurumu’nun açılması
II.Darü’l Fûnun’un İstanbul Üniversitesi adını alması
III Yeni Türk harflerinin kabûl edilmesi
IV Maarif Teşkilâtı Hakkında Kanun’un çıkartılması
V.Türk Dil Kurumu’nun açılması
Eğitim alanında gerçekleştirilen yukarıdaki gelişmelerden hangisi diğerlerinden öncedir?
A)I B)II C)III D)IV E)V
15.I.Türk Tarih kurumu’nun açılması
II.İstanbul Üniversitesi’nin kurulması
III.Yeni Türk harflerinin kabûl edilmesi
IV Maarif Teşkilâtı Hakkında Kanun’un çıkartılması
V.Türk Dil Kurumu’nun açılması
Eğitim alanında gerçekleştirilen yukarıdaki gelişmelerin kronolojik sırası aşağıdakilerden hangisidir?
A)IV-III-V-I-II C)IV-III-II-I-V E)IV-III-V-I-II
B)IV-III-I-V-II D)IV-III-I-II-V
16.1925 yılında Âşâr vergisinin kaldırılmasıyla ulaşılmak istenilen amaç, aşağıdakilerden hangisidir?
A)Ticarî geliri arttırmak
B)Köylüyü ekonomik yükten kurtarmak
C)Köylüye ucuz kredi imkânları sağlamak
D)Üretimi tarımdan sanayi sektörüne kaydırmak
E)Özel teşebbüsü yatırıma yönlendirmek
17.Osmanlı Devleti’nden yeni Türk Devleti’ne devrolan ekonomik sorunlar arasında, aşağıdakilerden hangisi yoktur?
A)Özel teşebbüsün yeterli ekonomik gelişme sağlayamaması
B)Tarımda ilkel metodların uygulamasının sürmesi
C)Özel sektörde teknolojik bilgi eksikliği olması
D)Kapitülasyonların yarattığı ekonomik sınırlamaların devam etmesi
E)Türklerin sanayi ve ticaret alanlarında tecrübesiz olması
18.I Hükûmeti eleştirmenin yasaklanması
II.Basına sansür getirilmesi
III.Çoğulcu demokrasi uygulamasından bir süre için vazgeçilmesi
IV.Bir süreliğine bireysel özgürlüklerin kısıtlanması
V.Halktan ordunun ihtiyaçları için destek sağlanması
Yukarıdakilerden hangisi Takrir-i Sükûn Kanunu’nun getirdiği sonuçlardan değildir?
A)I B)II C)III D)IV E)V
19.I.Beş Yıllık Kalkınma Plânı başarıya ulaşmasına rağmen, aşağıdakilerden hangisi sebebiyle II.Beş Yıllık Kalkınma Plânı uygulanamamıştır?
A)Teşvik-i Sanayi Kanunu’nun yetersiz kalması
B)Lâikliği hedef alan olayların başlaması
C)Ekonomide “Devletçilik” ilkesinin benimsenmesi
D)II.Dünya Savaşı’nın çıkması
E)Menemen Olayı’nın patlak vermesi
20.Aşağıdakilerden hangisi saltanatın kaldırılmasının görünürdeki sebebidir?
A)TBMM Hükûmeti’nin, askerî başarılarına İstanbul’u ortak etmeme düşüncesi
B)TBMM’nin öncelikle millî kurtuluşu hedeflemesi
C)iki başlı yönetim görüntüsüne son verilmek istenmesi
D)İtilâf (Anlaşma) devletlerinin Lozan’a İstanbul Hükûmeti’ni de çağırmaları
E)TBMM’de Cumhuriyet yanlılarının üstünlük sağlamaları
Cevap Anahtarı:
1-E 11-D
2-B 12-B
3-A 13-D
4-A 14-D
5-B 15-B
6-E 16-B
7-D 17-D
Tarih dersi soru bankası,tarih dersi test soruları,ÇOK PARTİLİ DÖNEME GEÇİŞ DENEMELERİ, ATATÜRK DÖNEMİ’NDE TÜRKİYE’NİN DIŞ POLİTİKASI İLE İLGİLİ TEST SORULARI
Tarih dersi soru bankası,tarih dersi test soruları,GENELGELER, K
6/9/2009 · Kategori: Tarih Konulari
GENELGELER, KONGRELER, MİSÂKI MİLLÎ, İSTANBUL’UN İŞGÂLİ, TBMM’NİN AÇILMASI İLE İLGİLİ TEST SORULARI (TC İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ İLE İLGİLİ TEST SORULARI, SORU BANKASI)
1-Millî Mücâdele döneminde,
I. İngiliz ve Amerikan mandasının istenmesi
II. İşgâllerin mitinglerle protesto edilmesi
III. Kongrelerin toplanması
Faaliyetlerinden hangileri, Türk ulusunun başka ulusların yönetimi altına girmek istemediğini gösterir?
A)I B)II C)III D)I-III E)II-III
2-M. Kemâl, Amasya Görüşmelerinde, toplanması gereken son Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nın İstanbul dışında bir yerde toplanmasını istemiştir.
M. Kemâl’in yukarıdaki düşüncesinin haklılığı aşağıdakilerden hangisiyle anlaşılmıştır?
A)Misâk-ı Millî’nin kabûl edilmesiyle
B)TBMM’nin açılmasıyla
C)Amasya Görüşmelerinin yapılmasıyla
D)İstanbul’un işgâl edilmesiyle
E)İzmir’in işgâl edilmesiyle
3-“Hıristiyan unsurlara, siyâsî egemenlik ve sosyal dengemizi bozacak ayrıcalıklar verilemez.”
Erzurum Kongresi’nde alınan bu karar, Lozan Barış Antlaşması’nın aşağıdaki hangi hükmüyle gerçekleşmiştir?
A)Yabancı okullar D)Savaş tazminâtı E)Dış borçlar
B)Azınlıklar E)Batı sınırı
4-M. Kemâl, padişaha bağlı bir kurum olmasına rağmen, Meclis-i Mebusan’ın toplanmasını istemiştir.
Mustafa Kemâl’in, Mebusan Meclisi’nin toplanmasını istemesi, aşağıdakilerden hangisine dayandırılabilir?
A)Padişah ile ilişkilerini geliştirmek istemesine
B)İtilâf devletlerinin baskısını kırma düşüncesine
C)Anadolu’nun, siyâsı mücâdele ile işgâlden kurtulacağı inancına
D)Millet irâdesini yönetime yansıtma isteğine
E)İstanbul’un idâresini ele geçirme düşüncesine
5-I. Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nın kapatılması
II. Amasya Görüşmeleri kararlarının İstanbul Hükûmeti tarafından uygulanmaması
III. İstanbul Hükûmeti’nin Sevr Antlaşması’nı imzalaması
Yukarıdakilerden hangileri, TBMM’nin Ankara’da açılması için siyâsî ve hukukî ortam hazırlamıştır?
A)I B)II C)III D)I-II E)II-III
6-I. Batı Trakya’nın geleceğinin yöre halkının kararına bırakılması
II. Kars, Ardahan ve Batum’da halk oylaması yapılması
III. Azınlıklara verilecek hakların komşu ülkelerdeki Türklere verilecek haklar oranında olması
Yukarıdakilerden hangileri Misâk-ı Millî’nin sınırlarla ilgili kararlarından biri değildir?
A)I B)II C)III D)I-II E)II-III
7-Aşağıdakilerden hangisi, 28 Ocak 1920’de yayınlanan Misâk-ı Millî’de yer almamıştır?
A)Azınlık hakları C)Boğazlar E)Sınırlar
B)Kapitülasyonlar D)Savaş tazminatı
8-Son Osmanlı Mebusan Meclisi’nde, Misâk-ı Millî kararlarının kabûl edilmesi İstanbul’un resmen işgâl edilmesine sebep olmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi, İstanbul’un işgâlinin sonuçlarından biri değildir?
A)Mebusan Meclisi’nin fesh edilmesi
B)TBMM’nin açılmasına zemin hazırlaması
C)Sevr Antlaşması’nın yapılması
D)İstanbul’dan kaçan milletvekillerinin Ankara’da M. Kemâl’e katılmaları
E)Damat Ferit Paşa’nın yeniden sadrazam olması
9-Osmanlı Devleti’nin yabancılara verdiği kapitülasyonlara ilk tepki aşağıdakilerden hangisinde gösterilmiştir?
A)TBMM’de D)Sivas Kongresi’nde
B)Misâk-ı Millî’de E)Amasya Genelgesi’nde
C)Amasya Görüşmesi’nde
10-Hazırlık döneminde M. Kemâl, aşağıdakilerden hangisine karşı çıkmıştır?
A)Millî cemiyetlerin birleştirilmesine
B)Damat Ferit Paşa Hükûmeti’nin istifasına
C)Temsilciler Kurulu’nun oluşturulmasına
D)Mebuslar Meclisi’nin İstanbul’da toplanmasına
E)Amasya Görüşmesi’nin yapılmasına
11-M. Kemâl’in Kurtuluş Savaşı’nın başından beri en önemli amacı, millî güçleri birleştirmekti.
Aşağıdakilerden hangisi bu doğrultuda yapılan çalışmalardan değildir?
A)Sivas Kongresi’nin toplanması
B)Direniş cemiyetlerinin birleştirilmesi
C)TBMM’nin açılması
D)Balıkesir ve Alaşehir kongrelerinin toplanması
E)Düzenli ordunun kurulması
12-İstanbul Hükûmeti, Salih Paşa’yı Amasya’ya göndererek Temsilciler Kurulu adına M. Kemâl ile görüşmesini sağlamıştır.
Bu durum, aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
A)İstanbul Hükûmeti’nin Temsilciler Kurulu’nu tanıdığının
B)İngiliz Muhipleri Cemiyeti’nin faaliyetlerinin yasaklandığının
C)Ankara’nın Millî Mücâdele’nin merkezi olduğunun
D)Paris Barış Konferansı kararlarının uygulandığının
E)İstanbul Hükûmeti’nin, tavrını Anadolu’ya göre düzenlemeye başladığının
13-Ankara’nın Millî Mücâdele’de merkez olarak seçilmesinde aşağıdakilerden hangisi etkili olmamıştır?
A)Bütün Anadolu’yu kontrol edebilecek bir konumda olması
B)Güvenli bir konumda bulunması
C)Ulaşım ve haberleşme yönünden elverişli olması
D)İstanbul’daki gelişmeleri daha yakından izleme imkânı olması
E)İlk direniş cemiyetlerinin Ankara’da kurulması
14-Amasya Genelgesi’nin aşağıdaki maddelerinden hangisi, Kurtuluş Savaşı’nın amaç ve yöntemini ortaya koymaktadır?
A)Her türlü etki ve denetimden uzak bir kurul oluşturulmalıdır
B)Sivas’ta bir millî kongre toplanacaktır
C)Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır
D)Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir
E)İstanbul Hükûmeti görevini yerine getirememektedir
15-Birinci TBMM’nin özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
A)Güçler birliği ilkesinin benimsenmesi
B)Meclis hükûmeti sisteminin uygulanması
C)Medenî Kanunu onaylaması
D)Meclis başkanının hükûmetin de başı olması
E)Yargı yetkisinin Meclis’in elinde olması
16-M. Kemâl’in, TBMM’ye 24 Nisan 1920’de verdiği önergede, “Hükûmet kurmak gereklidir” maddesi yer almıştır.
Bu durum, TBMM’nin hangi özelliğini göstermektedir?
A)Lâiklik C)Çağdaşlık E)Halkçılık
B)Kuruculuk D)Millî bağımsızlık
17-Birinci TBMM döneminde, Meclis, yürütme yetkisini aşağıdakilerden hangisinin kullanmasını uygun görmüştür?
A)Bağımsız mahkemeler D)Vekiller Heyeti
B)TBMM E)Komutanlar
C)Temsilciler Kurulu
18-İstanbul Hükûmeti, M. Kemâl’in bilinçlendirmeye çalıştığı Anadolu halkını etki altına alarak, Ankara Hükûmeti’nin, hiç bir yetkisi olmayan, boşlukta bir kuruluş durumunda olduğu izlenimini uyandırmak istemiştir.
İstanbul Hükûmeti’nin,
I. TBMM’ye karşı isyânları desteklemesi
II. Mebusan Meclisi’ni toplaması
III. Amasya Görüşmesi’ni kabûl etmesi
Faaliyetlerinden hangileri yukarıdaki amaca ulaşmaya yöneliktir?
A)I B)II C)III D)I-II E)II-III
19-Fransa, “Ermeni İntikam Alayı”nı kışkırtarak aşağıdaki şehirlerden hangisinde katliam yaptırmıştır?
A)Antalya C)Adana E)Erzurum
B)İstanbul D)Urfa
Cevap Anahtarı:
1-E 6-C 11-D 16-B
2-D 7-D 12-A 17-D
3-B 8-C 13-E 18-A
4-D 9-B 14-C 19-C
5-A 10-D 15-C
Tarih dersi soru bankası,tarih dersi test soruları,KURTULUŞ SAVA
6/9/2009 · Kategori: Tarih Konulari
KURTULUŞ SAVAŞI'NDA CEPHELER VE CEPHELERİN SONUÇLARI İLE İLGİLİ TEST SORULARI (1) (TC İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ İLE İLGİLİ TEST SORULARI, SORU BANKASI)
1. Aşağıdakilerden hangisi, Kuva-i Milliye'yi doğru olarak tanımlamaktadır?
A) TBMM'nin oluşturduğu öncü birliklerdir.
B) İşgallere karşı halkın oluşturduğu direniş birlikleridir.
C) Halifelik ordusudur.
D) Padişaha bağlı muhafız birlikleridir.
E) Osmanlı yönetiminin oluşturduğu askeri güçtür.
2. Kurtuluş Savaşı'nda düzenli orduların kurulmasından önce ülke savunması Kuva-i Milliye birlikleri ile yapıldı.
Kuva-i Milliye'nin ortaya çıkmasında aşağıdakilerden hangisi daha etkili olmuştur?
A) Mondros Ateşkesi'nin şartlarına uyulmaması
B) Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkması
C) Amasya Genelgesi'nin yayınlanması
D) İstanbul hükümetinin fetvalar yayınlaması
E) TBMM’ye karşı ayaklanmalar çıkması
3. Kurtuluş Savaşı'nın başladığı yıllarda, işgallere karşı Batı Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'da Kuva-i Milliye adı verilen silahlı direniş birlikleri oluşturulurken, Doğu Anadolu'da bu tür bir gelişme görülmemiştir.
Bu duruma neden olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?
A) Bölgede işgal yaşanmaması
B) Ekonomik kaynaklarının yeterli olmaması
C) Bölge halkının İstanbul hükümetini desteklemesi
D) Ermenilere karşı Kuva-i Milliye'nin yeterli olacağına inanmamaları
E) Bölgede düzenli ordu birliklerinin bulunması
4. TBMM'nin ilk siyasi başarısı ve Sevr Antlaşması'nın geçersizliğinin ilk belgesi olan Gümrü Antlaşması Ermenistan ile imzalanmıştır.
Gümrü Antlaşması'nın sonuçları ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Doğu sınırının belirlenmesinde etkili olmuştur.
B) Ermeni sorunu hukuken sona ermiştir.
C) Moskova Antlaşması'nın imzalanmasına zemin hazırlamıştır.
D) Misak-ı Milli'nin Doğu Anadolu ile ilgili isteklerinin bir bölümü gerçekleşmiştir.
E) İtilaf Devletleri Sevr Antlaşması'nda değişiklik önerisi getirmiştir.
5. İtilaf Devletleri Kurtuluş Savaşı sırasında,
- Anadolu'da ayaklanmalar çıkmasında etkili olmuşlardır.
- Misak-ı Milli kararının alınması üzerine Mebuslar Meclisi'ni dağıtmışlardır.
- Londra Konferansı'na TBMM'nin yanı sıra İstanbul Hükümetini de çağırmışlardır.
İtilaf Devletleri'nin bu girişimleri ile gerçekleştirmek istedikleri amaç aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kurtuluş Savaşı'nın başarılı olmasını engellemek
B) TBMM'nin güçlenmesini sağlamak
C) Padişahın otoritesini azaltmak
D) İşgalleri kolaylaştırmak
E) TBMM'ye karşı savaşmak
6. TBMM hükümetinin Sevr Antlaşması'nın görüşüleceğini bilmesine karşın Londra Konferansı'na katılmasının amaçları arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?
A) İstanbul hükümeti ile işbirliği yapmak
B) Misak-ı Milli'yi dünyaya duyurmak
C) Varlığını İtilaf Devletleri'ne kabul ettirmek
D) Barış yanlısı olduğunu kanıtlamak
E) Bağımsızlık savaşı verdiğimizi dünya kamuoyuna açıklamak
7. Kuva-i Milliye'nin aşağıdakilerden hangisi karşısında başarısızlığa uğraması düzenli orduların kurulmasını zorunlu kılmıştır?
A) İngiltere
B) Yunanistan
C) Kuva-i İnzibatiye
D) Fransa
E) İç ayaklanmalar
8. Mustafa Kemal Milli Mücadelenin başladığı günlerde "İstanbul Anadolu'ya hakim değil bağlı olmak zorundadır." görüşünü savunuyordu.
Aşağıdakilerden hangisi bu doğrultuda sağlanan gelişmelerden biridir?
A) İstanbul hükümetinin kışkırtmaları sonucu ayaklanmalar çıkması
B) Amasya protokolünde yer alan kararların hükümet tarafından kabul edilmemesi
C) İstanbul hükümeti temsilcisinin Londra Konferansında söz hakkını TBMM temsilcisine bırakması
D) İstanbul hükümetinin Lozan Konferansı'na katılma kararı alması
E) Osmanlı Mebuslar Meclisi'nin Misak-ı Milli kararı alması üzerine İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u işgal etmesi
9. Sovyet Rusya ile TBMM arasındaki ilk görüşmeler Mayıs 1920'de başladığı halde, TBMM ile ancak Birinci İnönü Muharebesi'nin kazanılmasından sonra 16 Mart 1921'de Moskova Antlaşması'nı imzalamıştır.
Sovyet Rusya'nın TBMM ile antlaşma imzalama konusunda yavaş davranması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
A) İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi tanımaması
B) TBMM'nin İstanbul hükümetiyle ilişkilerini koparması
C) İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarının sona ermesi
D) Meclise yönelik ayaklanmaların devam etmesi
E) Rusya'nın Anadolu hareketinin başarısından endişe duyması
10. TBMM, I. İnönü Savaşı'ndan sonra Londra Konferansı'na katıldı. Konferans devam ederken Sovyet Rusya ile de Moskova'da görüşmeler yapıldı. TBMM Misak-ı Milli'nin Sovyet Rusya tarafından kabul edilmesini sağladı.
Bu bilgilere göre;
I. Doğu sınırında güvenlik sağlanmıştır.
II. Sevr Antlaşması'nın geçersizliği Sovyet Rusya tarafından kabul edilmiştir.
III. Düzenli ordu çalışmaları başlatılmıştır.
IV. TBMM dış politikada etkili olmaktadır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve IV
D) II ve III E) II ve IV
11. II. İnönü Zaferi'nden sonra beliren uygun ortamdan yararlanmak isteyen bazı komutanlar, batı cephesinin güneyindeki Yunan kuvvetlerini yok etmek için Aslıhanlar ve Dumlupınar'a doğru harekete geçtiler; ancak Yunan kuvvetlerini mevzilerinden söküp atmakta başarılı olamadılar.
TBMM ordularının bu başarısızlığı aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
A) Saldırının geç başlatılmış olması
B) Ordunun İnönü Savaşları'nda büyük kayıplar vermesi
C) Yunanlıların İngilizlerden askeri destek alması
D) Türk ordusunun saldırı gücünde olmaması
E) Türk ordusunun ihtiyaçlarının yeterince karşılanamaması
12. Aşağıdakilerden hangisi, Kütahya-Eskişehir Savaşlarının sonuçlarından biri değildir?
A) Yunan birliklerinin Sakarya'ya kadar ulaşması
B) Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması'nın imzalanması
C) Meclis kararıyla Mustafa Kemal'in başkomutan seçilmesi
D) Mustafa Kemal'e üç ay süreyle meclis yetkilerinin verilmesi
E) Hükümet merkezinin Kayseri'ye taşınmasının düşünülmesi
CEVAP ANAHTARI________
1. B 2. A 3. E 4. E 5. A
6. A 7. B 8. C 9. E 10. C
11. D 12. B
« Önceki ::
